CommentaarPeter Giesen

Von der Leyen heeft lof voor de EU, toch liet het afgelopen jaar ook zien hoe kwetsbaar Europa is

Ursula von der Leyen staat woensdag op het punt te beginnen aan haar ‘State of the European Union’. Beeld EPA
Ursula von der Leyen staat woensdag op het punt te beginnen aan haar ‘State of the European Union’.Beeld EPA

In haar State of the Union ging Commissievoorzitter Ursula von der Leyen de zelffelicitatie niet uit de weg. Terugblikkend op de pandemie zei ze: ‘We hebben het goed gedaan, omdat we het op de Europese manier deden. En het werkte!’

Von der Leyen heeft enige reden tot tevredenheid over de staat van de EU. Met het herstelfonds werd de politieke en economische cohesie van de EU bewaard. Na een langzaam begin werd de vaccinatiecampagne een succes.

Toch liet het afgelopen jaar ook zien hoe kwetsbaar Europa is. Voor de aanlevering van medicijnen en chips is het sterk afhankelijk van China en andere Aziatische landen. De overhaaste aftocht uit Afghanistan laat zien dat ook president Biden de Amerikaanse belangen voorop stelt.

In die onzekere wereld moet Europa zijn positie kunnen verdedigen, de veelbesproken ‘strategische autonomie’, een term die Von der Leyen overigens vermeed. Europese leiders spreken graag grote woorden. Minder duidelijk is doorgaans hoe zij hun hooggestemde doelen denken te bereiken. Ook Von der Leyens State of the Union stelde in dit opzicht teleur. Met het aankondigen van een European Chips Act zal Europa zijn technologische achterstand niet inlopen. Von der Leyens pleidooi voor een Europese Defensie Unie kan niet verhelen dat samenwerking op defensiegebied moeizaam verloopt. Vooral Oost-Europese landen vrezen dat een Europese defensie ten koste gaat van de NAVO, een organisatie waaraan zij hun veiligheid nog altijd liever toevertrouwen dan aan de EU.

Voorlopig kunnen de Europeanen de NAVO – lees: de Amerikanen – ook niet missen. Daarom kunnen zij beter eerst hun eigen defensie versterken en binnen het verband van de NAVO met elkaar samenwerken, bijvoorbeeld door de aankoop van materieel op elkaar af te stemmen.

Von der Leyen zegt zelf dat de militaire en diplomatieke zwakte van Europa niet voortkomt uit een gebrek aan capaciteit, maar uit een gebrek aan politieke wil van de lidstaten. Een Europees leger kan niet vanuit Brussel in het leven worden geroepen. Als het er ooit komt, zal het worden afgedwongen door geopolitieke ontwikkelingen. Dan moet Europa er wel klaar voor zijn. In die zin heeft Von der Leyen gelijk.

In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden