LezersbrievenZaterdag 1 februari

Voltooid leven, Philips, Brexit, criminelen, Hallstattcultuur, Ruttes excuses en de kantoortuin

De ingezonden lezersbrieven van zaterdag 1 februari.

Beeld Bas van der Schot

Brief van de dag: intensieve menshouderij

Er is veel te doen over intensieve veehouderij. En terecht. Koeien, varkens en kippen moeten genoegen nemen met zéér kleine ruimtes. In toenemende mate vinden mensen dit verwerpelijk, en alhoewel ik moet toegeven dat vee niet in staat is te antwoorden op de vraag wat het er zelf van vindt, kan ik hier wel in meegaan.

Die krapte is een dier onwaardig. Maar ruimte is geld, hoe gunstiger het aantal dieren zich verhoudt tot de oppervlakte waarin deze zijn opgesloten, hoe beter dat is voor ’s mens portemonnee.

Oorzaak van dit alles is het doorgeschoten rendementsdenken, een gevolg van het economisch principe, maar in feite een ernstige vernauwing in het menselijk denkraam. Deze aandoening is overal te vinden en bijzonder moeilijk te bestrijden.

Mensen zijn zelf ook slachtoffer van die vernauwing en er is gelijkenis met vee. Neem de situatie in kantoren. Hier grijpt hetzelfde plaats als in veestallen. Het rendementsdenken indachtig worden werknemers op elkaar gepropt, tot slechts 4 m2 per stuk aan toe.

Privacy tijdens het werk ontbreekt. Een eigen plantje op je bureau? Kan echt niet. Eten op je werkplek? Onmogelijk, levert nog net niet de doodstraf op. Maken van geluid wordt niet op prijs gesteld.

Mensen zitten op elkaars lippen. Net als bij vee leidt dat tot een gevoel van onbehagen, irritatie en stress. Veel mensen hebben tegenwoordig een vorm van depressie of hikken tegen een burn-out aan. Ik snap dat wel. Het zogenoemde ‘Nieuwe Werken’ is verworden tot ‘Intensieve Menshouderij’.

Peter van StraalenAmsterdam

Levensfasen

Het forever young willen zijn en de oprichting van een ‘Knarrenhof’  zie ik als symptomen van een gevoel niet meer gedragen te worden door een ik-maatschappij die is ­gebaseerd op consumentisme en materialisme. En als je dan als oudere op weg bent naar een wat kwetsbaardere leeftijd, zoek je een oplossing die verpakt in humor het symptoom bestrijdt.

Vaak moet ik denken aan oude beschavingen en culturen, die vroeger in hun tijden van hoge bloei een mooie balans hadden tussen de verschillende leeftijdsstadia. Men had elkaars krachten en respect nodig voor een goed draaiende maatschappij: de ervaring en wijsheid van de ouderdom en het lef en de daadkracht van de jeugd. Zolang dat in balans was, leefde je in een gezonde maatschappij; maar zodra een van beide verviel tot decadentie was dat vaak het einde van zo’n beschaving.

Wat kunnen wij hiervan leren? Buiten de genoemde oplossing van meer geld voor de mantelzorgers, zou ik willen pleiten voor meer begrip en respect voor de verschillende levensfasen onderling. Je bereikt weinig met het idealiseren van je eigen generatie-bubbel en je terugtrekken in je eigen generatieparadijsje. We zullen het toch met elkaar moeten doen.

Marianne ReyndersEllecom

Voltooid leven

Trea van Vliet denkt het te weten: voltooid leven? Stop gewoon met eten en drinken. Ik zag mijn moeder sterven van honger en dorst. Niet in een concentratiekamp, maar in een verzorgingshuis. Helder van geest en autonoom wilde mijn prachtige moeder eindelijk rust. Ze was 91 jaar.

Als twintiger in Rotterdam maakte ze vele hongertochten op zoek naar voedsel voor zwakkeren. Ze fietste haar heupen kapot en onderging de rest van haar leven vele operaties. Altijd pijn, nooit klagen. Thuis werd geen eten weggegooid en ‘mam, ik heb honger’ was verboden. In haar laatste levensjaren was ze rolstoel gebonden. Eenmaal in bed getild kon ze nauwelijks bewegen. Euthanasie werd niet toegestaan. Dan maar stoppen met eten, maar voedsel weigeren kon ze niet. Ze vroeg de verpleging het niet meer te brengen. Zonder drinken, dat is pas lijden. Zo bleef ze leven in een hartverscheurende situatie.

De door de huisarts geweigerde palliatieve sedatie kwam pas nadat ik een geriater had ingeschakeld. Mijn alom geliefde, dappere moeder hoefde dit vreselijke laatste gevecht niet meer bewust mee te maken. Ik zat vijftig uur aan haar bed toen ze stierf. Pia Dijkstra, dank voor je strijd om menswaardig te kunnen sterven.

Saskia Splinter-OostLeiden

Beeld Bas van der Schot

Philips

Toen we in 1975 ons huis inrichtten, kochten we allemaal Philipsproducten. ‘Koopt Nederlandsche waar dan helpen wij elkaar’, nietwaar. Maar toen ik al die apparaten eens bekeek, zag ik dat er geen ‘Made in Holland’ bij was. De koelkast was ‘Made in Austria’, de tv, de radio, de platenspeler, allemaal kwamen ze uit andere landen. Geen enkele Nederlandse arbeider had ook maar één schroefje aangedraaid. Wat deden ze dan in Eindhoven? Ik wist niet dat toen al maar één op de vier Philipsmensen in Nederland woonde.

Kees SmitBilthoven

Onderwijsoverschot

Het lerarentekort is een neveneffect van het overschot aan onderwijs. Didactisch en pedagogisch is een driedaagse lesweek voor de meeste basisschoolleerlingen ruim voldoende. Alleen voor kinderen die extra ondersteuning nodig hebben, is een vier- of vijfdaagse lesweek potentieel nuttig voor het aanleren van basisvaardigheden. Ook in het middelbaar onderwijs kan het aantal uren worden teruggebracht door anachronistische vakken te schrappen en op te houden met nieuwe vakken te bedenken om de lestabel te vullen. Leerlingen leren datgene wat ze later in de samenleving nodig hebben, sowieso meestal buiten het regulier onderwijs.

Indien het onderwijs efficiënt en effectief ingericht zou worden, zouden veel ouders aanvullende kinderopvang moeten regelen. Dit gebruiken als argument om het onderwijsoverschot in stand te houden, maakt evenwel te expliciet dat de maatschappelijke functie van onderwijs zo langzamerhand gereduceerd is tot die van kinderopvang.

Een alternatief voor het oplossen van het onderwijsoverschot is het terugbrengen van de salarisschalen in het regulier onderwijs naar de salarisschalen in de kinderopvang. Er komt dan geld vrij voor het aanstellen van meer kinderopvangers in het basisonderwijs en middelbaar onderwijs.

Jeannette Verhaene en Thieu KuijsamNederlandse Vereniging voor Creatief Scepticisme, Vught

Alles onder controle

Peter de Waard probeert te beredeneren waarom nou juist de Nederlander zich van alle Europeanen het minst bekommert om het milieu. Als ik even meeredeneer: misschien juist wel omdat een zeespiegelstijging veel Nederlanders geen angst aanjaagt. Het land ligt immers al voor de helft onder de zeespiegel, dus wat is het probleem nu eigenlijk? Gaat prima, hier alles onder controle hoor.

Marcel Gerrits Jans, Groningen

Brexit

Ik voel Brexit in mijn buik. Dat is een paradox, realiseer ik me. Want juist doordat de onderbuik van de Engelsen decennialang bewust is volgestopt met nonsense, kozen kiezers in het stemhokje voor lonkende sprookjes. Soevereiniteit? Welkom in 2020. Zelf de lengte van je banaan of je condoom kiezen? Niemand houdt je tegen. ‘Brusselse bureaucratie’? Dat zijn samenwerkende nationale ambtenaren. Hoe economisch en politiek samenwerken tussen landen comparatief voordeel en uiteindelijk een vredesdividend oplevert? Die wetenschap is fake nieuws, volgens de tabloids.

Brexit bewijst dat ook Europese samenwerking stoelt op de kunde, zorgvuldigheid en passie van integere professionals – in de politiek, de media en in het onderwijs. Want woorden hebben effect. Ook gevoelsmatig.

Mendeltje van KeulenDen Haag

Criminelen

De onder- en bovenwereld raken steeds meer met elkaar verweven en helaas helpen de media daaraan mee. Zo staat in het artikel over de Universiteit Maastricht: ‘Gijzelsoftware is de laatste maanden een geliefd wapen gebleken van criminelen en er worden flinke sommen geld mee verdiend.’ en: ‘... stelden critici dat de universiteit daarmee het verdienmodel van de criminelen in stand hield.’

Criminelen verdienen echter geen geld, ze maken het buit; ze verdienen straf. Ook hanteren ze geen verdienmodel maar een afpersingsstrategie. Door de woordkeus maakt ook deze krant onterecht het onderscheid tussen het met werk verdienen van geld (bouwvakker) en het buitmaken ervan (crimineel) kleiner.

Flip FahrenfortAmsterdam

Bijles

Ik zou graag willen zien dat er een onderzoek komt naar leerlingen die bijles hebben gehad en hun vervolgresultaten. Mochten deze goed zijn dan is het voor mij duidelijk dat er iets schort aan het opleidingsniveau van de huidige leerkrachten. Zij missen dan waarschijnlijk de kwaliteiten om de potentie van de leerlingen goed te kunnen beoordelen en het onderwijsniveau hierop aan te passen.. Maar ja, een betere opleiding van leerkrachten kost geld en dat hebben we er niet voor over toch? Persoonlijk denk ik dat dit beter gaat werken dan het ‘oude ideaal’ van de middenschool weer van stal te halen.

Albert Bakker40 jaar onderwijservaring, Amsterdam

Hallstattcultuur

Dat er hordes toeristen naar het Oostenrijkse dorp Hallstatt afreizen omdat ze denken dat het model heeft gestaan voor een tekenfilmstadje, is opmerkelijk. Opmerkelijk is ook, dat noch de verslaggever, noch de burgemeester, laat staan de toeristen melding maken van de werkelijke historische betekenis van Hallstatt. Hier zijn in de 19de eeuw honderden graven met bijzondere voorwerpen uit de periode 800-400 voor Christus blootgelegd. Sindsdien wordt met de term ‘Hallstattcultuur’ een belangrijke fase uit de prehistorie van Midden-Europa aangeduid. Een deel van de schitterende vondsten staat opgesteld in het plaatselijk museum, deel van het Werelderfgoed. Gaat daar nog wel eens iemand kijken? 

Evert van GinkelLeiden

Waarheid

We hadden eerder al de bonnetjesaffaire, de WODC beïnvloeding, het wegmoffelen van ernstige delicten van asielzoekers, de zeer waarschijnlijke beïnvloeding in de zaak-Wilders en nu weer het geknoei met rapporten van de Inspectie Justitie onder druk van topambtenaren van het ministerie van Justitie en Veiligheid. Wanneer gaan dit soort malversaties nu eindelijk eens consequenties hebben voor de verantwoordelijken? En dan bedoel ik niet dat de verantwoordelijken in de banen-carrousel opgenomen worden om weer op te duiken bij de belastingdienst als vervanging van de toppers van de belastingdienst die via die banencarrousel naar Justitie gaan.

Het zelfreinigend vermogen van de rijksoverheid lijkt zelfs na vele zaken die, niet alleen bij justitie, mis gaan en wat nog erger is mis blijven gaan. Een zeer belangrijk punt in het justitieel systeem is waarheidsvinding, het is heel apart dat juist het ministerie dat verantwoordelijk is voor het goed functioneren van dit justitieel systeem en voor de rechtsstaat, keer op keer pogingen doet om de waarheid te verdoezelen, te misvormen of op andere wijze trachten dat de waarheid en de feiten uit het daglicht te houden.

Albert KnopHorn

Pensionado

Steeds vaker tref ik het woord pensionado aan in de krant, wanneer men het over gepensioneerden heeft. Pensionado is een woord dat verzonnen is voor de Nederlanders, vooral degenen met een ruime beurs, die aan de Spaanse kusten overwinteren. Het is geen Spaans, het is geen Nederlands. Nu duikt het woord pensionado zelfs al op in een artikel over Poolse gaarkeukens. Waarom niet gewoon het mooie neutrale woord gepensioneerde?

Ineke van HeumenAmsterdam

Excuses

Na de terechte excuses die premier Rutte heeft gemaakt aan de Joodse Nederlanders voor het leed dat ze is aangedaan met actieve medewerking van Nederlandse overheidsinstellingen in de oorlog, wil ik een opmerking maken. Al vanaf 1933 werden mensen in Duitsland opgesloten in kampen. Dit waren communisten, sociaal-democraten, journalisten en intellectuelen. Allen anti-nazi’s. Deze mensen werden opgesloten in kampen onder andere in de grensstreek langs Groningen en Drenthe. Hoe ze door de toenmalige Duitse overheid zijn behandeld kunt u wel raden.

Maar, omdat ze moesten werken in de grensstreek lukte het sommigen naar Nederland te vluchten. Als ze geluk hadden werden ze door illegale vluchtelingenhelpers weggesluisd en bij Nederlandse antifascisten ondergebracht. Kwamen ze echter in verkeerde (overheids)handen, dan was hun lot bezegeld. Namelijk arrestatie en deportatie terug naar Duitsland.

De Nederlandse regering wilde een bevriend staatshoofd als Hitler niet voor het hoofd stoten. Deze onfortuinlijke vluchtelingen werden, terug in Duitsland, linea recta weer in het kamp gesmeten. Hun lot was vaak dat ze een bord voor de borst kregen met de tekst ‘hura hura ich binn wieder da’, vervolgens werden ze op de appèlplaats opgehangen of doodgeslagen. Met dank aan de Nederlandse regering.

Ik zou premier Rutte een tip willen geven om ook aan deze Duitse anti-fascisten excuses aan te bieden. Het was toen namelijk geen NSB-regering die hand-en-spandiensten verleende, maar een legitieme Nederlandse regering.

Marinus WerkmanGroningen

Naakt

Al bijna 50 jaar ben ik een schildersmodel, 75 procent gekleed, 25 procent naakt. Het is mijn beroep. Gekleed is makkelijker, omdat de kleding prominent is. Naakt is zwaarder, omdat je lijf een goed plaatje moet maken.

Vele kunstenaars heb ik geïnspireerd, waarbij prachtige schilderijen zijn ontstaan. Ik heb mijn leven aan de kunst gewijd. En Mariette Reineke zal ik vertellen dat ik heel veel eigenwaarde en veel eigen liefde heb. Wout Muller, wiens muze ik was en vooral door mijn billen geïnspireerd was. Met Matthijs Roling heb ik op Academie Minerva veertig jaar studenten het schilderen geleerd.

De verpreutsing, die weer plaatsvindt, slaat ook op ons de schildersmodellen terug. Iedereen die last heeft van naakt moet in zijn eigen hoofd kijken en hoeft ook niet naar een schilderij te kijken. Je kunt doorlopen. Kijk naar de documentaire die Herman Tulp over mij heeft gemaakt. Een naakt heeft alle mooie vormen in zich.

Geke HankelGroningen

Vingerafdruk

Mark Schenkel bericht vanuit Oeganda over het moeten afstaan van vingerafdrukken en een foto wanneer je een simkaart voor je telefoon wilt kopen. Daarmee zou het land zich in een kwalijk rijtje bevinden van de vijftien ergste landen op dat gebied, samen met bijvoorbeeld Saoedi-Arabië en China.

In de ons omringende landen, Duitsland, België, Frankrijk, is het echter niet beter. Ook daar moet je je met een paspoort legitimeren als je mobiel wilt kunnen bellen. Een biometrisch paspoort, mét vingerafdruk en pasfoto. Hier in West-Europa gaat het in de helft van de landen via een omweggetje, maar gebeurt hetzelfde.

Niek van DijkAmsterdam

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden