Column

Volkswagen blijkt 'too big to fail'

Is Volkswagen immuun voor grote schandalen?

Ondanks Dieselgate is VW nog steeds het best verkochte automerk in Nederland Beeld afp
Ondanks Dieselgate is VW nog steeds het best verkochte automerk in NederlandBeeld afp

Ondanks Dieselgate is Volkswagen (VW) nog steeds het best verkochte automerk van Nederland. En zelfs van de Verenigde Staten, waar het kwaad werd ontdekt.

Nergens worden multinationals zo genadeloos aan de schandpaal genageld als juist daar, in het bolwerk van het kapitalisme, waar de held van gisteren de desperado van vandaag is. Giganten als Enron, Worldcom en Lehman gingen in deze eeuw in een groot schandaal en onder. Vaak niet eens de directe kosten van de affaire, maar juist indirecte kosten (als imagoverlies) maken een bankroet onafwendbaar voor een bedrijf dat bedrog pleegt of sjoemelt met zijn boekhouding.

Dat gebeurde al met de Medici Bank in de 15de eeuw, met de South China Company in de 18de eeuw en met Barings in de 20ste. In Nederland hielden World Online en Fortis Group ophouden te bestaan. De brokstukken werden daarna gretig opgepikt door concurrenten of private-equitypartijen.

Maar er zijn ook ondernemingen waar grootschalig bedrog of een boekhoudschandaal niet meer is dan een rimpeling in een lange geschiedenis. Op hun eigen manier zijn ze too big to fail. Dat geldt bijvoorbeeld voor de supermajors: de zes grootste olieconcerns in de wereld. Shell kwam in 2004 in opspraak door een enorm boekhoudschandaal met bewust geflatteerde oliereserves. Het kostte de toenmalig topman de kop, maar al drie jaar later had niemand het er meer over. BP overleefde in 2010 de ramp met Deepwater Horizon in de Golf van Mexico ondanks een schikking van liefst 40 miljard dollar. In 1989 kwam Exxon Mobil met de schrik vrij na de milieuramp met de Exxon Valdez voor de kust van Alaska.

Conglomeraten kunnen vaak crises trotseren omdat ze op meerdere poten rusten. Samsung kwam in 2016 ernstig in verlegenheid toen de smartphone Galaxy Note 7 door spontane ontbranding een soort minibom bleek te zijn. Toch bereikte het Koreaanse concern vorig jaar records in omzet en winst door veel betere resultaten in andere divisies als geheugenchips. Ook Japanse conglomeraten als Toshiba zijn hierdoor crisisbestendig.

Geen bedrijf heeft zo veel diepe crises overleefd als VW. Het had na de oorlog volledig ontmanteld moeten worden als het belangrijkste speeltje van Adolf Hitler. Maar de Amerikanen herdoopten de plek van de KdF-fabriek (Kraft durch Freude) in Wolfsburg en de Britten startten de productie weer op. Begin jaren 70 leek het alsnog gedaan met VW toen de kever zijn langste tijd leek te hebben gehad, zoals de eend of de DAF. Maar met nieuwe modellen als Passat, Polo en Golf vond VW zichzelf weer uit.

Vijftien jaar later leek een valutaschandaal - boekhouders hadden een half miljard verspeeld met heimelijke speculatie op de deviezenmarkt - het concern fataal te worden. Ook nu kwam VW met de schrik vrij.

Omvang doet er dus toe, net als een lange geschiedenis en een flinke buffer. Dat zou de les moeten zijn voor veel langetermijnbeleggers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden