Opinie

Voedselbanken zullen blijven groeien

De groei van de voedselbanken loopt parallel aan het achterblijven van de minimuminkomens.

Medewerkers van de voedselbank in Den Haag Beeld Arie Kievit

Ondanks de aantrekkende economie hebben de voedselbanken hun klantenbestand in 2014 met 11 procent zien groeien. Verrassend? Nee. Ook de komende jaren zullen we een verdere toename van de voedselhulp aan arme mensen zien, zelfs als de economie sneller groeit dan nu de verwachting is.

De Nederlandse voedselbanken zijn in de 13 jaar van hun bestaan uitgegroeid tot een goed georganiseerd concern met bijna 10.000 (onbetaalde) medewerkers, 157 bedrijven, acht distributiecentra en een omvangrijk wagenpark. En hoewel de voedselbanken uitdragen dat ze zich zo snel mogelijk willen opheffen, zal hier net als bij elke andere organisatie de drang tot instandhouding gaan spelen. Daarnaast zijn er ook concrete ontwikkelingen die zullen leiden tot een groeiende betekenis van de voedselbanken.

De drempel om bij een voedselbank aan te kloppen wordt steeds lager: grote campagnes als die van de regionale omroepen eind vorig jaar maken de banken steeds bekender en doorbreken het taboe op voedselhulp steeds verder. Ook werken gemeenten en hulpverleningsinstanties steeds nauwer samen met voedselbanken en verwijzen ze er vaker naar. Het gevolg van die ontwikkeling is dat een toenemend deel van de mensen die voldoen aan de inkomensnormen van de voedselbanken er aanklopt.

Peter Verschuren is wethouder Sociale Zaken voor de SP in Hoogezand-Sappemeer.

Problematische schulden

En er is nog volop ruimte voor groei: tegenover de 40.000 huishoudens die bij de voedselbank lopen, staan naar schatting 450.000 huishoudens met problematische schulden. Een groot deel van hen lost af op die schulden en heeft daardoor een besteedbaar inkomen dat laag genoeg is om voor voedselhulp in aanmerking te komen.

De inkomensnormen die de voedselbanken hanteren zijn bovendien al jaren niet verhoogd vanwege een gebrek aan levensmiddelen om weg te geven. Voedselbanken Nederland, de vereniging waarbij vrijwel alle lokale banken zijn aangesloten, zou graag meer mensen bedienen: als er voldoende voedsel beschikbaar komt wil voorzitter Leo Wijnbelt de 4 procent van de armen die nu bij de voedselbank lopen graag vervijfvoudigen naar 20 procent.

Ook zal de noodzaak voor voedselhulp hoog blijven: met de economie gaat het beter, met de minimuminkomens niet. Tussen 2011 en 2014 is bijvoorbeeld het bedrag dat een bijstandsgezin met twee kinderen overhoudt na aftrek van de noodzakelijke uitgaven volgens berekeningen van het NIBUD omgeslagen van plus 62 euro naar min 50 euro per maand. Een kentering in die ontwikkeling lijkt niet erg waarschijnlijk. Integendeel: de huurverhogingen drukken zwaar op de minimum-huishoudens en op 1 januari van dit jaar is de bijstand voor éénoudergezinnen met 45 euro per maand verlaagd. Dat duwt weer een nieuwe groep onder de inkomensgrenzen van de voedselbank.

Tijdsbeeld

Nog een belangrijke reden waarom voedselbanken en andere vormen van particuliere armoedebestrijding de komende jaren verder zullen groeien is dat ze perfect in het tijdsbeeld passen. De overheid heeft als oplosser van maatschappelijke problemen en als beschermer van de zwakken afgedaan in de ogen van veel mensen.

In plaats van druk uitoefenen op de overheid om de solidariteit te organiseren, melden betrokken burgers zich nu als vrijwilliger bij de voedsel- en kledingbanken of zetten ze eigen steunacties op. 'Solidariteit creëer je zelf', in de woorden van de website Steungezin.nl, een Bredaas initiatief dat arme hulpvragers koppelt aan rijke plaatsgenoten.

Allemaal heel goed bedoeld en - helaas - erg hard nodig. Maar ook bedenkelijk. Waar blijven de rechtszekerheid en de rechtsgelijkheid? In 1965 bracht de Algemene Bijstandswet volgens haar Memorie van Toelichting 'de verlening van financiële bijstand uit de sfeer van de gunst naar de sfeer van het recht'. In 2015 zijn we hard op de weg terug.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden