ColumnArnon Grunberg

Vloeken, tieren, 36 uur niets eten, je personeel op de vlucht doen slaan: wie zó werkt, werkt goed

null Beeld

Jaren geleden las ik de Wittgenstein-biografie van Ray Monk, nadat ik Monk had ontmoet op een festival in Australië waar wij een avond met overgave hadden geflipperd. Dat hij zo van flipperen hield, nam me voor hem in; minder spreken, meer flipperen.

In Monks boek staat beschreven hoe Wittgenstein nadat hij terugkeert van het front uit de Eerste Wereldoorlog leraar wordt op een plattelandsschool in Oostenrijk. Hij heeft onrealistisch hoge verwachtingen van zijn leerlingen, zijn avondeten bestaat uit ‘tamelijk onsmakelijk grof brood, boter en cacao’.

Hoewel ik het boek voornamelijk las vanwege Wittgensteins relatie met zelfhater, vrouwenhater, mensenhater Otto Weininger, in wie ik me een tijdlang heb verdiept, bleef een anekdote over Beethoven me altijd bij.

Wittgenstein vertelt aan de filosoof Bertrand Russell dat Beethoven bezoek krijgt van een vriend. De vriend hoort Beethoven aan een fuga werken, oftewel ‘vloeken, tieren en zingen’. Na een tijd doet Beethoven open. Hij ziet eruit alsof hij met de duivel heeft gevochten, 36 uur heeft hij niets gegeten, zijn kokkin en kamermeisje zijn op de vlucht geslagen voor zijn getier.

En dan zegt Wittgenstein: ‘Zo’n soort mens zou je moeten zijn.’

Wittgenstein bedoelt vermoedelijk niet dat je je personeel op de vlucht moet doen slaan – hoewel dat nooit kwaad kan, mits het beschaafd gebeurt – maar dat je je moet overgeven aan je werk.

Ook zegt Wittgenstein dat de wereld van een gelukkig mens fundamenteel verschilt van die van een ongelukkig mens, omdat iedereen zijn wereld is.

De vrome leugen in onze democratieën is dat politici omstandigheden kunnen scheppen die bijna iedereen gelukkig maken. Geluk en ongeluk zijn geen zwerm vogels die onze huizen komen binnenvliegen, even blijven, weer weggaan. Omstandigheden worden overschat.

Een gelukkig mens, zie Beethoven, vecht met de duivel en beseft dat de duivel het geluk is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden