Media inRusland

Vlak voor de grondwetswijziging is er in Rusland amper sprake van een maatschappelijk debat

Er komt een grondwetswijziging in Rusland. Waarschijnlijk in april. Wat erin staat, is onbekend. Wie van de wijziging wisten, eveneens. Maar president Poetin wil blijven, weet correspondent Tom Vennink.

Vladimir Poetin in gesprek met de eerste plaatsvervangend stafchef Sergei Kiriyenko.  Binnenkort krijgt Rusland een herziene grondwet. Beeld EPA
Vladimir Poetin in gesprek met de eerste plaatsvervangend stafchef Sergei Kiriyenko. Binnenkort krijgt Rusland een herziene grondwet.Beeld EPA

Veel spannender dan nu wordt het niet voor de Russische staat. Binnenkort krijgt het grootste land ter wereld een herziene grondwet en niemand weet hoe die eruit zal zien. Welke macht heeft de volksvertegenwoordiging straks? Blijft de president de machtigste bestuurder van de presidentiële republiek? Of wordt die rol de facto overgenomen door de voorzitter van de Veiligheidsraad of de Staatsraad en is er geen bevolking nodig om die aan te wijzen?

Het enige dat Russen weten sinds president Poetins oekaze om de grondwet aan te passen, is dat het staatsbestel ‘zeer serieuze veranderingen’ te wachten staat. En snel ook, al weet de bevolking niet wanneer. Misschien al binnen een maand of twee, want volgens Russische journalisten die af en toe een snipper informatie opvangen komt er in april een landelijke stemming over de herziening. Hoe er gestemd zal worden? Onbekend.

Aan de vooravond van de grootste grondwetupdate sinds 1993 is er nauwelijks sprake van een maatschappelijk debat. Het debat wil zelfs niet vlotten in de werkgroep die Poetin aanstelde om de herziening voor te bereiden. Dat komt mede doordat de groep vol zit met acteurs, zangers en sporters die de grondwet nog nooit gelezen hebben. ‘Er was geen reden om dat eerder te doen’, zei olympisch hoogspringster Jelena Isenbajeva tijdens een bijeenkomst van de werkgroep. ‘Nu begrijp ik dat dit een heel belangrijk boek is.’

Andere commissieleden suggereerden in de grondwet op te nemen dat Rusland de Tweede Wereldoorlog gewonnen heeft, voor altijd een nucleaire macht zal blijven en dat gezinnen alleen gevormd mogen worden door een man en vrouw. De Russisch-orthodoxe kerk stelt voor om God toe te voegen in de nu seculiere grondwet en zelfs de leider van de Communistische Partij zei dat wel prima te vinden. Vrijwel onbesproken blijven de ingrijpendste wijzigingen in de grondwet: de wijzigingen die het mogelijk maken voor Poetin om macht te behouden na 2024, als hij zijn zittingslimiet bereikt als president.

Volgens de helft van de bevolking is dat de werkelijke reden achter de grondwetsherziening, blijkt uit onderzoeken van opiniepeiler Levada. Alle andere aanpassingen zijn voor de meeste Russen onduidelijk. Ze hebben vooral behoefte aan economische garanties, want de reële inkomens dalen al zes jaar. Bovenaan de verlanglijstjes voor grondwetswijzigingen staan dan ook: indexering van pensioenen en een minimumloon boven de armoedegrens, ook al is dat al vastgelegd onder huidige Russische wetten.

Belangstelling voor de politieke aanpassingen is gering, want welke Rus gelooft de politiek nog te kunnen beïnvloeden? Veelzeggend zijn de kijkcijfers van een groots aangekondigd interview met Poetin, initiator van de grondwetswijzigingen. Staatsbureau Tass knipte een drie uur durend interview met de president op tot twintig YouTube-delen om een jong publiek te bereiken, maar na een week hebben nog geen honderdduizend mensen op het eerste deel geklikt. Dat is niets vergeleken met de miljoenen views die oppositieleider Navalny of journalist Joeri Doed wekelijks krijgen.

Wie wel kijkt, ziet dat Poetin het ‘niet ongebruikelijk’ vindt dat hij als president zijn eigen gang gaat in het vullen van ‘wat legislatieve gaten’. De presentator vraagt Poetin nog wie op de hoogte was van het plotse besluit om de regering te laten aftreden en de grondwet te veranderen.

Poetin antwoordt: ‘Ik wist ervan.’

Presentator: ‘Maar wie nog meer?’

Poetin: ‘Is dat niet genoeg dan?’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden