COLUMNSHEILA SITALSING

Virusangst is een perfecte dekmantel voor kwaadwillende regimes

.Beeld .

Dat men een goede crisis altijd moet benutten, hoef je Viktor Orbán niet uit te leggen. Terwijl de Hongaren nog druk doende waren co-ro-na-pa-niek te spellen, lagen de plannen al klaar.

De noodtoestand werd uitgeroepen, later kwamen daar voornemens bij om langdurig per decreet te regeren. Er liggen plannen klaar voor in het uiterste geval celstraf voor journalisten die ‘onjuiste informatie’ verspreiden – waarbij het oordeel over de juistheid van de informatie aan de bovenliggende partij is voorbehouden. Net zoals de bovenliggende partij – de door Fidesz geleide regering die tweederde meerderheid in het parlement heeft – uitmaakt hoe lang de noodtoestand zal voortduren.

Het opschorten van burgerrechten en van democratische controle heeft tot protest geleid, van mensenrechtenorganisaties bijvoorbeeld en van de Raad van Europa, en het zal niet de eerste keer zijn dat het zorgenkindje van de Europese Unie onder druk inbindt, maar we zijn gewaarschuwd.

Virusangst is de perfecte dekmantel voor regimes die er altijd al van hebben gedroomd om op een kwade dag te kunnen afrekenen met vervelende journalisten, zeikende burgers, tegenstribbelende critici, lastige kunstenaars, terugpratende intellectuelen en al die andere partijen die de goede bedoelingen van de boven hun gestelden in twijfel trekken.

Overal in de wereld worden rechten die vorige week nog als fundamenteel golden – vrijheid van vergadering, vrijheid van demonstratie, vrijheid van beweging – opgeschort. Doorgaans met goede redenen en doorgaans met goedvinden van grote delen van de bevolking, maar de meegaandheid gaat verbazingwekkend ver. Kennelijk wekken gevoelens van angst een grote autoriteitsgevoeligheid op.

Met groeiende verwondering las ik in De Volkskrant hoe privacyvoorvechters menen dat we tijdelijk wel toe kunnen met ‘minder privacy’. Dat het niet zo gek is als mensen nu akkoord gaan met het installeren van een app op hun telefoon die hun gangen nagaat. Enorm handig, zo’n app, omdat de autoriteiten bij een besmetting precies kunnen nagaan waar iemand allemaal is geweest. In Israël wordt gewerkt met een app die, wanneer iemand invult besmet te zijn, automatisch een berichtje stuurt naar iedereen die in zijn buurt is geweest.

Mij lijkt het geen gezonde app in combinatie met een overheid die van zins is boetes uit te delen aan burgers die zich niet houden aan tamelijk vaag geformuleerde bewegings- en samenscholingsverboden. Maar wie in het coronageweld dat soort overwegingen te berde brengt, is op Twitter al snel een ‘moordenaar’. Of op zijn minst ‘asociaal’, want ook het recht om asociaal te zijn, is razendsnel gesneuveld.

Vanuit onderzoekersoogpunt is het ongetwijfeld heel fijn om gewoon altijd, onder alle omstandigheden, de reisroutes van iedereen te registreren, en om mensen standaard vast te laten leggen hoe fit ze zich voelen. Een goudmijn van data, verzameld voor het grote goed, voor uw eigen bestwil. Er hoeft maar een handvol met macht omklede politici op te staan die zeggen ‘wat een goed idee’, en we zijn de klos.

Ook in tijden van corona is het zaak scherp in de gaten te houden wie er ook alweer voor wie werkt: de overheid voor haar burgers, of omgekeerd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden