Column Arnon Grunberg

Verzet kent vele vormen. Ook de weigering je te verzetten kan uitermate waardig zijn

Arnon Grunberg

Warschau bevond zich tussen twee hittegolven in en de Polen waren somber. De kerk en de rechtse regeringspartij Recht en Rechtvaardigheid (PiS) waren een monsterverbond aangegaan en dat monsterverbond zou ook bij de parlementsverkiezingen van de herfst standhouden. Een paar weken geleden schreef Emilie van Outeren in NRC dat drie thema’s het debat in Polen domineerden: abortus, antisemitisme en de katholieke kerk.

Mensen leven graag in het verleden. Ik dacht aan het uitstekende boek van Paul Hanebrink, A Scepter Haunting Europe: The Myth of Judeo-Bolshevism, waarin hij beschrijft hoe delen van het Poolse verzet het neerslaan van de opstand in het getto van Warschau in 1943 toejuichten, uit antisemitisme, omdat ze meenden dat de Joden handlangers van Stalin waren. Het verzet kon ook antisemitisch zijn. Anke de Vries heeft daar een mooi jeugdboek over geschreven, Belledonne kamer 16.

Lopend door Warschau moest ik weer denken aan dat interview in De Telegraaf met FvD-senator Toine Beukering, zijn woorden over gaskamers en lammetjes. Merkwaardig dat de opstand in het getto van Warschau uit 1943, niet te verwarren met de opstand in Warschau van 1944, zo weinig genoemd is. De opstand in het getto van Warschau is toch hét symbool van Joods verzet.

Merkwaardig ook dat de dagboeken van Etty Hillesum niet werden genoemd. De weigering je te verzetten kan zeer bewust en uitermate waardig zijn. Of neem Janusz Korczak, de leider van het Joodse weeshuis in Warschau. Hij had de mogelijkheid te ontsnappen aan de vernietiging, maar hij wilde bij ‘zijn’ kinderen blijven en ging samen met hen ten onder. Soms is ten onder gaan verzet.

Nog afgezien van het feit dat alles in onze samenleving gericht was en is op meegaandheid, om het woord gehoorzaamheid te vermijden. En tegenwoordig geloven velen dat hun balorigheid en hun gebrekkige historisch besef ‘verzet’ zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden