ColumnErdal Balci

Verzet je tegen kolonisatie door China, kijk naar de microscoop

China laat er geen gras over groeien: als roofdieren ­snuffelen ze aan de Nederlandse bedrijven die door de coronacrisis op omvallen staan. De media melden dat ze vooral in de maritieme industrie een mooie prooi zouden zien; de overname van scheepsbouwer IHC is deze week met steun van de Tweede Kamer ­afgewend. Kolonisatie door China neemt steeds realistischer vormen aan. Als eerste reactie daarop willen velen onder het grote, centralistische dak van de EU bij elkaar ­kruipen.

Soms probeer ik de werkplaats van de brillenmakers Sacharias ­Jansen en zijn vader Hans uit de 16de eeuw voor de geest te halen: buiten de nevel van Nederland, de stof van het geslepen glas in de baard van de mannen, roestig de stemmen van de bedelaars die op de deur kloppen voor aalmoezen. En opeens, zomaar, wellicht door uitzichtloosheid in de liefde, besluit een van de mannen twee lenzen ­achter elkaar te zetten en ontdekt zo het vergrotende effect ervan; het ­moment waarop een van de grootste stappen is gezet naar de bloei van de wetenschap, naar de kameraadschap tussen het instrument en de vanaf de 17de eeuw weer ‘denkende’ mens.

Want, het ‘micro’ (klein, van het Griekse mikros) in het woord microscoop, is in de eeuwen na de ontdekking van het instrument het geheim geweest van alles wat groots is aan Europa. Hoe groot de enkele lenzen van anderen ook waren, ze zouden er nooit in slagen om te zien wat de Europeanen dankzij de solidariteit van de onafhankelijke, kleine lenzen zagen. Die kleine, vrije, soevereine lenzen stonden rug tegen rug, bundelden de krachten en openden niet alleen de poort van biologie, farmacie, geneeskunde maar drukten ook de occulte zaken, de magie en bij­geloof naar de ­achtergrond.

De lenzen die achter elkaar werden gezet, verschaften de nieuwe mens het inzicht dat objecten die te klein zijn om met het blote oog te kunnen worden gezien, de essentie van het leven zijn. Het is alsof vanaf de ontdekking van de microscoop niet alleen het besef over het belang van de kleine objecten is neergedaald over Europa, maar ook over dat van de kleinschaligheid van de gemeenschap, de regio en het land. De energie, die vanuit de miljoen krochten van de kleinschaligheid ­altijd vrijkomt, deed Europa telkens weer sterker uit de epidemieën, de oorlogen en de crises komen.

Het is de kleinschaligheid die ervoor zorgt dat de energie die in een regio vrijkomt niet weggekaapt wordt door een dominant machtscentrum. Kleinschaligheid betekent daarom welvaart. Kleinschaligheid redt levens. Het waren de paar lokale leiders die tijdens de Armeense genocide met gevaar voor eigen leven weigerden om hun eigen mensen aan de beulen van de centrale ­regering over te dragen. In deze ­coronatijd zijn het nu de gouverneurs in Amerika en Brazilië die de instructies van hun hoofdsteden in de wind sloegen en daarmee duizenden ­levens hebben gered.

Wanneer hier de verleiding voor centralisatie de overhand kreeg, ­veranderde Europa in een hel. ­Napoleon wilde niets weten van de kracht van de kleine lenzen. De scherven van de microscooplenzen die door Hitler op de vloer zijn ­gesmeten, zitten nog in onze huid.

In de afgelopen dertig jaar hebben zelfs de sociaal-democraten onder ons oogluikend toegezien hoe het Westerse grootkapitaal in zijn ­honger naar hogere winstpercen­tages tirannieke regimes groot heeft gemaakt. Nu voelen we het gevaar van kolonisering door die regimes tot diep in onze vezels en wordt de roep voor centralisatie van Europa steeds luider. De roepers zijn dezelfde figuren die ook het hardst voor globalisering juichten. Zij ­tekenden voor die globalisering waarin niet alleen het grote geld vrij spel kreeg, maar ook de despoten de kans van hun levens kregen om de wereld naar hun hand te zetten.

Maar, in tegenstelling tot wat veel mensen denken, is de Chinese missie niet voltooid als zij de belangrijkste bedrijven, de mooiste gebouwen, de oudste voetbalclubs hebben overgenomen in Europa. Ze zijn pas klaar als Brussel net zo machtig en centralistisch is als hun eigen Beijing en de gemiddelde Europeaan net zo onvrij en ongelukkig wordt als de arme Chinezen. Alleen, ze vergeten dat de mensen van deze streken altijd terugslaan door, net als de lenzen van vader en zoon Jansen uit de 16de eeuw, in alle autonomie en soevereiniteit achter elkaar te staan. Hier ­laten we de kleine lenzen niet ­samensmelten tot de grote lens van de ellende.

Erdal Balci is jour­nalist en schrijver

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden