ColumnFrank Kalshoven

Verzekeringsdeal voor zelfstandigen is een bouwsteen voor een nieuwe arbeidsmarkt

Zelfstandigen krijgen een verzekeringsplicht tegen inkomensverlies door arbeidsongeschiktheid. Vakbonden en werkgeversclubs hebben hierover deze week advies uitgebracht aan minister van Sociale Zaken Wouter Koolmees. De verzekering die ze in elkaar schroefden ziet er keurig netjes uit.

Hoe steekt de voorgestelde verzekering in elkaar? En hoe past die in de grote verbouwing van de regels op de arbeidsmarkt? En wat zijn de gevolgen?

Alle zelfstandigen (zonder personeel dus) verzekeren zich standaard van een uitkering van 70 procent van hun laatstverdiende inkomen tot een grens van 30 duizend euro per jaar. De maximale uitkering bij volledige arbeidsongeschiktheid komt hiermee op 1.650 euro per maand, het minimumloon. De verzekering, waarvan de Belastingdienst de premie int en de uitvoering in handen komt van UWV, keert pas geld uit na een jaar ziekte.

Wat kost dat? De premie zal zo’n 8 procent van het inkomen bedragen, en is aftrekbaar voor de belasting. Voor een zelfstandige die een minimuminkomen verdient komt de netto premie dan uit op 95 euro, voor iemand die 30 duizend euro of meer verdient, kost de verzekering netto 135 euro.

De sociale partners hebben keuzemogelijkheden ingebouwd. Zo kunnen zelfstandigen (op eigen kosten) de wachttijd verkorten tot een halfjaar. Handig voor zelfstandigen met weinig spaargeld. Ze kunnen die ook (tegen een lagere premie) juist verlengen naar 2 jaar. Handig voor zelfstandigen die al deelnemen aan een ‘broodfonds’ of die een flinke zak spaargeld hebben. Zelfstandigen die zich liever privaat (blijven) verzekeren mogen dat doen.

De achilleshiel bij zo’n verzekering (net als bij werknemers) is dat steeds meer mensen een beroep doen op de verzekering, waardoor de premie stijgt. Bij zelfstandigen is dit prangender dan bij werknemers, omdat zij geen werkgever hebben die helpt bij reïntegratie. Sociale partners hebben daarom ingebouwd dat zelfstandigen vanaf dag 1 van een ziekmelding reïntegratieplichten krijgen. Ze moeten op gesprek bij het UWV, en een reïntegratieplan maken.

Een keurige publieke verzekering dus.

Hoe past deze verzekering in het grotere plaatje? Sociale partners verontschuldigen zich tegenover de commissie-Borstlap, die het kabinet adviseerde over de toekomstige inrichting van de arbeidsmarkt, omdat zij een aparte verzekering voor zelfstandigen hebben bedacht, in plaats van, zoals de commissie voorstelde, één verzekering voor alle werkenden. Maar belangrijker dan hoe, is dát er een verzekering komt tegen inkomensverlies door arbeidsongeschiktheid bij zelfstandigen. En het voordeel van deze aparte verzekering is bovendien dat die snel en zonder veel complicaties kan worden ingevoerd.

Wat zijn de gevolgen op de arbeidsmarkt? Het dubbeltje kan twee kanten op vallen. De premie leidt tot een koopkrachtdaling voor zelfstandigen (waar dan wel de verzekering tegenover staat), óf de premie leidt tot hogere tarieven van zelfstandigen (en dus hogere kosten voor opdrachtgevers). Welke van de twee effecten zich (het sterkst) zal voordoen hangt vooral af van de arbeidsmarktpositie van de zzp’er. Is die sterk, dan betaalt vooral de opdrachtgever; is die zwak, dan kost het vooral koopkracht.

Juist vanwege dat laatste (zelfstandigen met een slechte positie verliezen koopkracht) wordt goed zichtbaar dat zo’n verzekering, hoe nuttig en nodig ook, slechts één bouwsteen is en kan zijn van het nieuwe regelbouwwerk op de arbeidsmarkt.

Er is werk aan de winkel. Het is daarom bemoedigend dat FNV-voorzitter Han Busker vrijdag in het FD liet optekenen dat hij, na het Borstlap-rapport, ‘kans ziet voor een arbeidsmarktakkoord met werkgevers’. Doorpakken nu.

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek (en was lid van de commissie-Borstlap). Reageren? Email: frank@argumentenfabriek.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden