Commentaar

Vervolgen satire past niet in moderne democratie

Commentaar

Merkel buigt voor Erdogan door een strafzaak tegen satiricus Jan Böhmermann mogelijk te maken.

De Duitse bondskanselier Angela Merkel (L) en de satiricus Böhmermann. Beeld REUTERS

Door een aaneenschakeling van ongelukkige manoeuvres blijft bondskanselier Merkel de affaire-Böhmermann telkens opnieuw leven inblazen. De populaire Duitse satiricus ging niet echt subtiel te werk ten opzichte van zijn doelwit Recep Tayyip Erdogan. Het Turkse staatshoofd werd weggezet als pedofiel en geitenneuker - en dat ook nog met een ondermaats geslacht.

Dat juist in Duitsland met Erdogan de spot wordt gedreven, valt overigens goed te begrijpen. Als onderdeel van de Turkse regeringscampagne om in eigen land de vrije pers uit te schakelen, wordt ook Duitse journalisten het werken in Turkije onmogelijk gemaakt. Dat het regime in Ankara het hekeldicht van Böhmermann kwalificeert als een 'misdaad tegen de menselijkheid', zegt veel over het verziekte klimaat in de Turkse publieke ruimte.

Het was dan ook een blunder van Merkel om Erdogan afgelopen zondag te laten weten dat zij de satire 'bewust kwetsend' vond. Ze liet zo twijfel bestaan aan het belang van de vrijheid van meningsuiting, in de ijdele hoop dat Erdogan het erbij zou laten zitten. Maar die rook zijn kans om politieke munt uit de affaire te slaan. Met het indienen van een persoonlijke aanklacht bij de rechtbank wegens smaad en het verzoek aan de Duitse regering een strafonderzoek mogelijk te maken wegens belediging van een bevriend staatshoofd, zette Erdogan Merkel voor het blok.

Strafvervolging voor satire wegens 'Majestätsbeleidigung' past niet in een moderne democratie, stelde Thomas Oppermann, de fractievoorzitter van de SPD, de coalitiegenoot van Merkels CDU, volkomen terecht. Door Erdogan de pas af te snijden, zou Merkel in één klap een einde aan de affaire hebben gemaakt. Ze zou bovendien alsnog hebben onderstreept dat het haar ernst is met de westerse vrijheden die in Turkije onder druk staan.

Merkel koos er evenwel voor Erdogan tegemoet te komen en de weg vrij te maken voor een strafzaak tegen Böhmermann. Kennelijk is ze bang dat de uitvoering van de broze vluchtelingendeal tussen de Europese Unie en Turkije in gevaar komt als ze Erdogan in de kou laat staan. Het gevolg is evenwel dat de affaire blijft doorzieken, het prestige van Merkel is beschadigd en Erdogan wordt aangemoedigd in zijn repressie tegen iedereen die hem voor de voeten loopt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.