Vervolgde christenen hebben geen vrienden

In de nare geschiedenis van de verdwijning van het christendom uit het Midden-Oosten zal het optreden van Ted Cruz, de Republikeinse senator voor Texas, hoogstens een voetnoot zijn. Toch kan een voetnoot soms een helder licht werpen op een tragedie.

Al tientallen jaren hebben de steeds meer in het nauw gedreven christelijke gemeenschappen in het Midden-Oosten te lijden onder een fatale onzichtbaarheid in de westerse wereld. Hun benarde situatie blijft vooral onopgemerkt in de Verenigde Staten, een in meerderheid christelijke supermacht waarvan je toch steun zou verwachten.

Die onzichtbaarheid heeft drie redenen. Politiek links associeert het christelijk geloof met blank, mannelijk imperialisme en is van nature niet geneigd te erkennen dat het christendom de meest vervolgde religie ter wereld is. In het Midden-Oosten is links vooral geobsedeerd door de Israëlisch-Palestijnse kwestie met zijn koloniale bijsmaak, terwijl ze de ideologisch minder van pas komende ellende van christenen onder islamitische regimes veronachtzaamt.

Bondgenoot

Voor wie in de VS de strategie bepalen, hebben de christenen in het Midden-Oosten geen invloed van betekenis. Een minderheid als de Koerden, geconcentreerd in een bepaald gebied en goed bewapend, kan een bondgenoot van de VS worden. Maar behal-ve in Libanon wonen de christenen in deze regio te verspreid en zijn ze niet bij machte te voldoen aan de eis voor- wat-hoort-wat van de supermacht. Dus of wij nu stabiliteit nastreven door de anti-christelijke Saoedi's te steunen of hervormingen nastreven door Saddam Hoessein af te zetten (waarbij we en passant de religieuze minderheden in Irak vogelvrij hebben verklaard), onze beleidsmakers hebben zelden oog gehad voor de belangen van de christenen.

Bij rechts Amerika zou je meer gehoor verwachten voor die belangen. Maar de aloude kerkgemeenschappen van het Midden-Oosten (oosters-orthodox, Chaldeeuws, Maronitisch, koptisch, Assyrisch) staan theologisch en cultureel heel ver af van de meeste Amerikaanse rooms-katholieke en evangelische kerken. Daarbij steunen veel conservatieve christenen in de VS de staat Israël door dik en dun, terwijl veel Arabische christenen daar gemengd tot vijandig tegenover staan.

Dat brengt ons bij Ted Cruz, die vorige week de openingsspeech hield op een topconferentie in Washington. De bijeenkomst was georganiseerd in reactie op de religieu-ze zuiveringen door IS en werd bijgewoond door geestelijken van een breed scala aan christelijke kerken. Er waren ook lieden aanwezig die vijandig stonden tegenover Israël en zelfs mensen die zich inlieten met de vijanden van Israël, met Assad en Hezbollah.

Mogelijk in het besef hiervan begon Cruz zijn speech met uiteen te zetten dat Assad, Hezbollah en IS één pot nat waren, waarna hij de stichting van Israël bejubelde en toen met de nogal boude bewering kwam dat de christenen in de regio eigenlijk 'geen grotere bondgenoot hadden dan de Joodse staat'. De eerste (aanvechtbare) stelling leverde hem applaus op, evenals zijn oproep tot joods-christelijke eenheid. Met zijn laatste bewering, waarmee veel Libanese en Palestijnse christenen het hartgrondig oneens zijn, oogstte hij echter enig boegeroep. Daarop begon Cruz 'degenen die Israël haten' aan te vallen, werd het boegeroep luider, liep de zaak uit de hand en verliet hij het podium.

Veel conservatieven vinden dat Cruz een goede beurt heeft gemaakt. Daarachter zit een bekrompen logica: omdat Assad en Hezbollah moordenaars zijn en vijanden van Israël moet iedereen die zich met hen inlaat worden aangepakt, en als dat tot boegeroep leidt, heb je waarschijnlijk antisemieten ontmaskerd die nog harder moeten worden aangepakt. Dat toont echter geen enkel begrip voor wat het betekent een religieuze minderheid te zijn voor wie genocide geen dreiging is, maar werkelijkheid.

Israël is een rijke, goed verdedigde natiestaat met kernwapens. De aanhangers van Israël, vooral onder christelijke Amerikanen, zouden moeten aanvaarden dat christenen in het Midden-Oosten zichzelf voor uitroeiing willen behoeden, zonder dat ze daarvoor in ruil Israël moeten steunen.

Als Cruz vindt dat hij een publiek van vervolgde Arabische christenen niet kan toespreken zonder een overdreven inleiding over Israël als 'grootste bondgenoot', had hij zich moeten afmelden voor deze bijeenkomst. Dat hij er toch voor koos het zo te doen, zegt weinig goeds over zijn prioriteiten. En dat hij zoveel lof oogstte, laat zien dat rechts Amerika evenzeer als links er deels voor verantwoordelijk is dat 2.000 jaar christelijke geschiedenis in het Midden-Oosten eindigt in bloedvergieten en verbanning.

Vertaling: Leo Reijnen

Ross Douthat is New York Times-columnist.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden