Commentaar

Vertrouwen in zelfregulering moet worden hersteld

Vertrouwen in zelfregulering wordt ondermijnd door te veel begrip van beroepsgenoten.

Beeld anp

Advocaten, medici, journalisten, bouwers, bankiers - het is een greep uit de beroepsgroepen met zelfregulering, oftewel toezicht door beroepsgenoten. De politiek staat dat toe omdat de kwaliteit ermee gediend zou zijn wanneer kenners van het vak elkaar de maat nemen. Onuitgesproken, maar zeker zo belangrijk argument: het is goedkoper dan overheidstoezicht optuigen.

Uiteraard zijn de beroepsgroepen zelf het volkomen eens met het kwaliteitsargument. Ook zij hebben een onuitgesproken motief, namelijk dat buitenstaanders hun vak toch niet echt kunnen begrijpen. Dat is een gevaarlijke gedachte. Wat dreigt, is een overmaat aan begrip van kenners onder elkaar - met voor buitenstaanders onbegrijpelijke mildheid tot gevolg.

Een actueel voorbeeld vormen de lachwekkend lage boetes die Rabo-bankiers opgelegd hebben gekregen voor hun rol in de Euribor-fraudezaak. Met het zelfreguleringsorgaan DSI troffen zij schikkingen voor bedragen van 750 tot 3.000 euro. Ook kregen zij 'berispingen' opgelegd. Het is lichtjaren verwijderd van de boetes en beroepsverboden die in de Verenigde Staten en Groot-Brittannië gebruikelijk zijn. In een zaak waarin de Rabo voor 774 miljoen euro heeft geschikt, zijn deze sancties onmogelijk proportioneel te noemen. Zij bevorderen niet het vertrouwen van consumenten in de financiële sector, zoals de toezichthouder DSI beoogt, maar leiden juist tot het omgekeerde. Ook het instrument zelfregulering komt zo in een kwaad daglicht.

Toch vindt PvdA-minister Dijsselbloem, expliciet ontevreden over de schikkingen, dat deze zelfregulering door moet gaan. Diezelfde reactie had VVD-minister Blok eerder deze week, na een mislukt experiment met zelfregulering door bouwers. Ook al vergrootte hun eigen toezicht op nieuwbouwprojecten vooral de instortingsrisico's, toch vond Blok het te vroeg om van deze zelfregulering af te zien. Die verdediging valt niet los te zien van het prijskaartje dat bungelt aan het alternatief, overheidstoezicht.

Maar zelfregulering moet wel werken. Meer vreemde ogen kunnen helpen misstanden te voorkomen. Zie de accountants: na een lange periode van zelfregulering werd hun tuchtrecht bij de rechterlijke macht ondergebracht. Die oordeelt, in samenspraak met enkele accountants. Die oplossing dreigt overigens wel extra uitgaven voor de overheid met zich mee te brengen, want de rechterlijke macht is zwaar belast en kan niet zo maar taken in de maag gesplitst krijgen. Hoe dan ook, het vertrouwen in zelfregulering moet worden vergroot. Dodelijk is het beeld van zachte heelmeesters met gebrekkige transparantie en een voorkeur voor begripvolle onderonsjes. Daar zit niemand op te wachten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.