Versterk de positie van vakmensen in het hbo

De werkelijke oplossing: versterking van de autonomie van het docentencorps.

Wie de ontwikkelingen in het hbo wat langer volgt, zal zich allerminst verbazen over de wantoestanden die de laatste weken aan het licht zijn gekomen. Ze zijn het resultaat van een proces dat in de jaren tachtig is begonnen, zoals ook anderen hebben aangegeven: de vorming van mega-instellingen, geleid door bestuurders die hun instellingen in de eerste plaats zien als bedrijven en denken in termen van output, omzet en expansie.

In dit fusieproces is de inhoudelijke zeggenschap van de professionals in veel gevallen teruggebracht tot een minimum, met als gevolg normvervaging in toelating en toetsing en - minstens zo belangrijk - ondoordachte experimenten met modieuze studieprogramma’s om nieuwe studenten te lokken. Sommige van deze explosief groeiende opleidingen beschikten niet of nauwelijks over gekwalificeerd personeel, met alle chaotische gevolgen vandien.

Autonomie
Wie deze problemen structureel wil aanpakken, zal verder moeten gaan dan de voorstellen die de laatste dagen vanuit politieke en bestuurlijke kringen zijn gelanceerd. Die komen neer op de voorspelbare reflex: meer toezicht en controle van bovenaf. De werkelijke oplossing moet evenwel elders worden gevonden: in een versterking van de autonomie van het docentencorps. Het meest geëigende middel daartoe is de beslissingsbevoegdheid over toelating, toetsing en examinering wettelijk toe te kennen aan de examencommissies van de afzonderlijke opleidingen binnen de instellingen. Zo’n wettelijke bevoegdheid - zoals in het wetenschappelijk onderwijs bestaat, al dreigt die ook daar geregeld in het gedrang te komen - geeft het docentenkorps de middelen in handen zich tegen al te drieste plannen en aanwijzingen van beleidsmakers op het hogere en middenniveau te weer te stellen.

Een dergelijk verankering van bevoegdheden is bij de vorming van de mega-instellingen eind jaren tachtig nagelaten. Het gevolg daarvan is geweest dat veel opleidingen, die tot dat moment zelfstandig waren, zoals lerarenopleidingen, sociale academies, scholen voor journalistiek, de controle over hun eigen programma’s en inrichting zijn kwijtgeraakt, met alle - soms rampzalige - gevolgen van dien.

Illusie

Het terugdraaien van de vroegere fusies is een illusie, maar het is nooit te laat voor het creëren van een wettelijk tegenwicht binnen de instellingen. Zo’n autonome instantie zal uiteindelijk ook effectiever blijken te zijn dan controle van buitenaf - dat is vooral meer papier - zoals nu wordt voorgesteld. Bovendien betekent zo’n stap een erkenning van de positie van het overwegend wetenschappelijk getrainde personeel binnen de instellingen, die de laatste decennia in toenemende mate het gevoel hebben gekregen niet te worden gehoord.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden