Verrijk uzelf door gul te geven

De nieuwe mecenas wil niet meer alleen in stilte goed doen, hij wil ook betrokken worden bij de besteding van de goede gaven. Laten we hem ruimhartig ter wille zijn.

Michael Defuster

Henk van Os, de voormalig directeur van het Rijksmuseum, was een paar jaar geleden op een symposium vrij uitgesproken over het karakter van het Nederlandse mecenaat: ‘Het is in stilte geven. Hoe mooi en voornaam in stilte geven ook moge zijn, toch is er een probleem mee. Anoniem geven, levert geen goed voorbeeld op om na te volgen. En het kan ook geen kwaad om je te realiseren dat het individuele geven toeneemt naarmate de goede voorbeelden toenemen. Daarom is het zo belangrijk dat mecenassen in ons land uit de anonimiteit treden.’

Van Os grijpt terug op het model van de patriciërsfamilies uit de negentiende eeuw. ‘Wie in het Rijksmuseum de statige trap bestijgt, ziet daar wat publiek geven vroeger uitstraalde. Op een groot raam zijn de wapens en de namen gebrandschilderd van vrijwel alle families die vroeger in Nederland er echt toe deden. Die families gaven allemaal aan het museum, want anders stond je er niet bij en telde je dus niet mee.’

Status
Natuurlijk zullen nieuwe rijken dit soort van mecenaat omarmen om hun status te verhogen, want dat is toch de verlokking van de Kunstwereld met een grote K van pakweg het Concertgebouworkest en het Rijksmuseum. Henk van Os heeft gelijk met zijn vaststelling dat in stilte geven niet geschikt is om als rolmodel te dienen. De voorbeelden die hij echter aandraagt, hebben een geur van sleetse rode pluche en oude sigarenrook en zijn daarom evenmin geschikt als model voor de hedendaagse mecenas.

Een ander voorbeeld van particulier mecenaat is het nieuwe De la Mar theater van Joop en Jeanine van den Ende. Een geweldig geschenk aan de maatschappij, dat zeker. Maar ik denk dat weinig vermogende Nederlanders zich geroepen zullen voelen om de publiciteitscampagne te ondergaan die het echtpaar over zich afriep om hun theater te promoten. De aard van het mecenaat van de superego’s van de Van den Endes staat te ver af van de behoeften van de ‘gewone’ Nederlandse mecenassen in spe om te kunnen dienen als voorbeeld voor geven aan cultuur. Er wordt een mooi jetset sprookje opgevoerd van uitverkorenen die om de maatschappij geven, maar de glamour en glitter van de televisie- en musicalwereld die dit project omgeeft, zal voor velen een eerder averechts effect hebben.

Publiciteit
Tussen het oer-Hollandse ‘stille geven’ en het mecenaat van de maximale persoonlijke blootstelling aan publiciteit in staan gelukkig nog andere soorten van mecenaat. Voor mensen die geen gedoe willen, bestaat er zoiets als het oprichten van een fonds op naam bij grote cultuurfondsen, zoals het Prins Bernhard Cultuurfonds. Maar hier blijft de persoonlijke betrokkenheid van de donateurs zeer beperkt en daarom past deze vorm van mecenaat nauwelijks nog bij de hedendaagse behoefte aan individueel handelen.

Het nieuwe mecenaat gaat over de vreugde om samen dingen te verwezenlijken. De nieuwe mecenas wil meer dan alleen de financier zijn van een cultureel doel. Hij of zij wil persoonlijk contact met de initiatiefnemers, wil de vorderingen van het project kunnen volgen, wil de reacties ervaren, wil zelf in het veld staan en de mouwen opstropen, kortom: hij of zij wil kunnen voelen dat door persoonlijke inbreng een stukje van de wereld verandert.

Door anderen kansen op zelfontplooiing te bieden, ontplooit de mecenas zichzelf. Op die manier wordt bezieling, inspiratie en elan geschapen voor alle betrokkenen, worden menselijke banden gesmeed en enthousiasme ontwikkeld. Gisèle d’ Ailly was haar tijd ver vooruit. Het is zeer terecht dat ze daar nu officieel voor wordt gehuldigd en als voorbeeld dient voor een hedendaagse mecenas. Vermogende Nederlanders, grijpt uw kans, verrijkt uzelf door te geven!

null Beeld
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden