Opinie

Verplicht de registratie van donorwensen

Orgaandonatie Laat mensen registreren of ze orgaandonor willen zijn of hun dierbaren daarover willen laten beslissen.

Chirurgen oefenen in het uitnemen van organen bij een overledene 2007.Beeld Marc de Haan / HH

Dinsdag liet Kamerlid Hanke Bruins Slot weten dat het CDA het initiatiefwetsvoorstel van Pia Dijkstra (D66) voor aanpassing van het donorstelsel niet zal steunen. Deze steun was nodig om vandaag het voorstel door de Tweede Kamer te krijgen.

Het stranden van dit voorstel betekent een doffe dreun in het gezicht van de initiatiefneemster, maar vooral van alle wachtenden op een donororgaan. Jaarlijks overlijden zeker 150 mensen terwijl ze op de wachtlijst staan voor donororganen, bovendien wachten veel anderen met een zeer slechte kwaliteit van leven en vol onzekerheid over de toekomst.

De kern van het probleem is de 60 procent van de Nederlanders wiens keuze om wel of niet in te willen stemmen met orgaandonatie niet geregistreerd is. Dit ondanks alle inspanningen, waaronder de dure en slechts beperkt succesvolle voorlichtingscampagnes zoals de Nationale Donorweek.

Op zoek naar alternatieven

Ook in de politiek is men het erover eens dat het anders moet, maar wegens het gebrek aan steun voor de initiatiefwet valt een structurele verbetering voorlopig niet te verwachten. Dit komt ook doordat het debat al jarenlang gedomineerd wordt door het ogenschijnlijk enige alternatief van het huidige 'Nee-tenzij systeem', namelijk het 'Ja-tenzij' of Actief Donor Registratie(ADR)-systeem zoals voorgesteld door Dijkstra.

Om deze letterlijk dodelijke impasse te doorbreken, is het verstandig op zoek te gaan naar alternatieven. Een betrekkelijk eenvoudige optie is de verplichte registratie van de donorwensen. Zoals de naam doet vermoeden, behelst het een verplicht moment van registratie bij een contactmoment met de overheid. Of dit bij het hernieuwen van een paspoort of rijbewijs, bij belastingaangifte of het afsluiten van een zorgverzekering is, kan later worden ingevuld. Belangrijk is dat men het antwoord op de vraag of men wel of geen donor wil zijn, of dat een dierbare daarover gaat beslissen, moet registreren. Zodoende zal van iedereen binnen relatief korte tijd de eigen authentieke wens geregistreerd staan.

Maximale duidelijkheid

Naast dat het naar verwachting meer donoren op zal leveren, geeft het bovendien zo maximaal mogelijke duidelijkheid aan de nabestaanden op een onvoorstelbaar moeilijk moment. Er bestaat dan namelijk geen door de overheid veronderstelde keuze meer, doordat ze de bewuste keuze van hun dierbare weten.

Het lijkt ingrijpend een dergelijke registratie te verplichten, men moet toch zelf weten of men een keuze wil maken over een zo persoonlijk onderwerp. Echter, ook in het huidige systeem wordt altijd een keuze gemaakt, de enige vraag is of deze bewust gemaakt is. De beslissing om de keuze niet te registreren, zal namelijk automatisch leiden tot de door de overheid veronderstelde keuze.

In het huidige systeem zal dit ertoe leiden dat de beslissing aan je nabestaanden wordt overgelaten en in het voorstel van Dijkstra tot toestemming voor donatie. Iemand die in deze systemen niets registreert, moet dus niet de illusie hebben geen keuze te maken. Wil je de daadwerkelijke beslissing aan je nabestaanden laten, registreer dit dan bewust. Dan weten je nabestaanden ook dat je in ieder geval geen principiële bezwaren had.

Is het niet te gek voor woorden dat we in het huidige systeem de nabestaanden dwingen om acuut, op een emotioneel moment, een keuze te maken welke de donor zelf in alle rust kan nemen?

Laten we in ieder geval na het teleurstellende verloop van het initiatiefvoorstel van Dijkstra niet stil gaan zitten en het benoemde alternatief eens goed kritisch beschouwen. Een kans voor Nederland om vooruitstrevend te zijn in de wereld. We zijn het de mensen op de wachtlijst, de naasten en onszelf verplicht.

Alex Gosselt is arts en intensivist in opleiding.

Alex Gosselt.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden