Verlos scholen van organisatieadviseurs

De Volkskrant wijdt een uitgebreid artikel aan de bijna 100 duizend adviesbureaus die ons land rijk is (Ten eerste, 18 juli). Er is vooral aandacht voor de adviseurs zelf.

Competentiegericht leren was tien jaar geleden het evangelie in het hbo, zoals de Saxion Hogeschool in Enschede. Beeld Martijn Beekman

Hoe is het met degenen die een adviesbureau in de arm nemen of die mogen profiteren van de inspanningen van een consultant?

Als schooldirecteur heb ik veel te maken gehad met grote en kleine organisaties die zich specialiseren in coaching, begeleiding en vernieuwingstrajecten.

Er is geen school die hieraan ontkomt, soms is er oprecht behoefte aan ondersteuning, vaker nog moet de school aan de buitenwereld kenbaar maken dat voortdurend wordt gewerkt aan de verbetering van de kwaliteit van het onderwijs. Door veel geld uit te geven aan externe instanties laat het schoolbestuur zien dat zij zijn taak serieus opvat.

Het brood uit de mond stoten

In het gesprek dat voorafgaat aan het traject zal nooit de conclusie getrokken worden dat de school goed op orde is, dat er eigenlijk geen begeleiding of vernieuwing nodig is. Zou een consultant dit advies geven, dan zou hij zichzelf het brood immers uit de mond stoten.

Er moet dus altijd worden veranderd, of vernieuwd. En het betreffende organisatieadviesbureau heeft natuurlijk de perfecte manier van aanpak voorhanden. Alle problemen zullen worden opgelost en de onderwijskwaliteit zal fors omhoog gaan.

De stelligheid waarmee deze deskundigen hun beweringen naar voren brengen heeft me vaak verbaasd: hun voorgangers hebben immers hetzelfde beweerd? En toch is verandering broodnodig!

Competentiegericht leren

Dit gegeven vinden we ook op landelijk niveau: hoeveel onderwijsvernieuwingen hebben deskundigen de afgelopen jaren niet met veel aplomb naar voren gebracht waar we nooit meer iets van hebben gehoord? Ik noem één voorbeeld: het competentiegericht leren.

Beleidsmakers tuimelden over elkaar heen in hun enthousiasme en vonden natuurlijk talloze organisatieadviesbureaus bereid dit evangelie te verkondigen. Alle mbo's en hbo's moesten eraan geloven, de onderwijsprogramma's werden helemaal omgegooid.

Competentiegericht leren bleek een waardeloze aanpak en er is geen school meer die er sier mee maakt. Wat zou ik graag de mensen ter verantwoording roepen die destijds zo stellig verzekerden dat het onderwijs geweldig zou worden als we maar precies deden wat zij ons vertelden. Maar dit gebeurt nooit: waarschijnlijk laten ze op dit moment met evenveel overtuiging een andere school het licht zien... Ik heb het nog niet gehad over de grote hoeveelheid extra werk voor de school die verandertrajecten met zich mee brengen: er is zelden aansluiting bij werk dat in een ander kader al is verzet, heel vaak vereist een nieuwe aanpak dat bij het begin begonnen wordt.

Hakken in het zand

Er is dus veel energie verloren gegaan als het geweldige traject toch niet het gewenste resultaat opleverde, energie die niet aan de leerlingen is gespendeerd. De schuld van de mislukking wordt onveranderlijk bij de docenten gelegd: zij hebben de hakken in het zand gezet of waren 'handelingsverlegen' in de uitvoering.

Toch kunnen scholen zich niet permitteren te zeggen dat ze geen inbreng van buiten nodig hebben, dat ze graag rust in de tent willen en zelf voldoende kennis in huis hebben. Dan vindt er immers geen vernieuwing plaats en vernieuwing blijft het toverwoord.

Wie bevrijdt de scholen van de geldverslindende organisatieadviesbureaus en geeft de verantwoordelijkheid weer terug aan de onderwijsmensen zelf?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden