COLUMNLoes Reijmer

Verlos het emancipatie­debat uit de greep van verwende prinsjes

‘Laten we de norm omdraaien’, schreef socioloog Mark van Ostaijen vorig weekend in de Volkskrant. Niet langer moeten deeltijdwerkende vrouwen worden geproblematiseerd, maar de ‘onwrikbare voltijdbanen van de verwende prinsjes’. Het was een belangrijk pleidooi dat, zo zag ik online, met opluchting werd onthaald. Eindelijk. Uit die reacties sprak nog iets anders, iets wat ik ook bij mezelf bespeurde: kan het emancipatiedebat dan ook verlost worden uit de greep van de verwende prinsjes, de orakels die er welhaast een voltijdbaan aan hebben om Nederlandse vrouwen ‘lui’, ‘ambitieloos’ en ‘golddiggers’ te noemen?

De afgelopen jaren wordt dit geluid vooral vertolkt door Sander Schimmelpenninck, oud-hoofdredacteur van Quote en Volkskrant-columnist, een man die de jaloersmakende kunst verstaat om wild om zich heen te schieten en vervolgens zichzelf op het schild te verheffen als de enige redelijke stem in het publieke debat. In de eerste aflevering van Waarom werken vrouwen niet?, een vierdelige serie gemaakt door Liesbeth Staats, speelt hij een grote rol als degene die het gesprek over ‘parttimeparadijs Nederland op de kaart heeft gezet’. De programmamakers laten zelfs een slagroomtaart met zijn beeltenis bezorgen bij een succesvolle vrouwelijke ondernemer die wel zijn goedkeuring heeft – een grapje, maar ook symbolisch voor zijn kennelijk gezaghebbende positie. Overigens is de serie zeker het bekijken waard, vooral de aflevering van donderdag, waarin de twee vrouwelijke eindredacteuren van De Vooravond laten zien hoe je het doet, een topbaan en moederschap combineren (namelijk door die baan te delen).

Vooruit, Schimmelpenninck heeft best een punt. Het ís wonderlijk dat tweederde van de vrouwen na het afronden van hun opleiding in deeltijd gaat werken, ook al hebben ze nog geen kinderen. Alarmerend is dat slechts de helft van de Nederlandse vrouwen doorgaat voor ‘financieel onafhankelijk’, helemaal nu de helft van de relaties stukloopt. Ook ik vind het zonde als jonge moeders ervoor kiezen, geïnspireerd door het biologisch-katoenen romperuniversum op Instagram, hun talent louter met hun kinderen en huishouden te delen.

Maar hij vertelt nooit het hele verhaal. Dat veel vrouwen werkzaam zijn in het onderwijs en de zorg bijvoorbeeld, sectoren waar deeltijd de norm is. Ze kiezen zelf voor een baan in die richting, maar die keuze is niet verbazingwekkend in een cultuur waarin meisjes van jongs af aan worden geprezen om hun zorgzaamheid. Jonge vrouwen werken na het afronden van een universitaire studie bijna 35 uur per week, drie uurtjes minder dan mannen in die categorie. In de statistieken vallen zij onder deeltijd, maar het beeld dat Schimmelpenninck oproept van de rechtenalumnus die met een fles rosé onder de arm van yogaklasje naar mindfulnesscursus trekt, klopt dus niet. En wat heeft hij het weinig over mannen, bovenal. Niet over de mannen die voltijds blijven werken als er kinderen komen, niet over de bazen die dat eisen van hun werknemers, niet over de mannen die zich nauwelijks bekommeren om de regie van het huishouden, ook al werkt hun vrouw ook.

Als Schimmelpenninck plechtig spreekt over de gevolgen voor de macro-economie en de pensioenen, dan herinner ik me altijd die Quote-column van een paar jaar geleden waarin hij Nederlandse vrouwen neerzette als dommig en ongeïnteresseerd, ‘doodgeknuffeld’ en ‘gewoon lui’. ‘Het gebrek aan ambitie heeft zelfs zijn weerslag op hun uiterlijk’, concludeerde hij. Ze moeten harder gaan werken of een voorbeeld aan Yolanthe Cabau nemen, die ‘een stel neptieten’ nam en ‘op haar 25ste de jackpot binnenhaalde door met een voetballer te trouwen’.

Dit mag hij natuurlijk allemaal vinden. En misschien denkt hij er inmiddels genuanceerder over, dat hoop ik althans. Het punt is vooral: als iemand met dit soort uitlatingen een belangrijke stem kan worden in het debat, dan hebben we op emancipatiegebied inderdaad nog een lange weg te gaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden