Commentaar

'Verleid buitenlandse banken om de Nederlandse markt te betreden'

Het is hoog tijd dat de Nederlandse hypotheekmarkt weer gezonde concurrentieverhoudingen krijgt, schrijft Pieter Klok in het commentaar van de Volkskrant.

OPINIE - Pieter Klok
null Beeld anp
Beeld anp

De hypotheekrente in Nederland was nog nooit zo laag en toch is ze te hoog, vindt de Vereniging Eigen Huis. Nederlanders betalen meer voor hun hypotheken dan in omringende landen. ING profiteert daarvan, zo bleek gisteren uit de halfjaarcijfers. De winst van de bank schoot met ruim 10 procent omhoog. ING erkent volmondig dat dat grotendeels te danken is aan een hogere winstmarge op hypotheken. De oorzaak van de hoge rente is volgens de Vereniging Eigen Huis het gebrek aan concurrentie.

De vorige keer dat de hypotheekrente zich op een dergelijk niveau bevond, precies acht jaar geleden, zag de wereld er heel anders uit. De Nederlandse hypotheekmarkt was een vechtmarkt. Elke speler probeerde zijn marktaandeel te vergroten. De Rabobank en de Friesland Bank wilden de Randstad veroveren, General Motors wilde met een eigen bank voet aan de grond krijgen in Nederland en de Bank of Scotland adverteerde agressief op radio en tv.

Prijzenslag
Door de prijzenslag waren de marges voor de banken veel kleiner dan nu. Maar dat namen ze op de koop toe. Hypotheken leverden veel geld op, niet alleen via de rentemarge, maar vooral ook via de beleggings- en spaarproducten die werden meeverkocht. En banken wilden groeien.

Sinds de kredietcrisis die twee jaar later uitbrak, is de concurrentie snel afgenomen. Banken willen niet meer groeien, ze willen vooral sterker worden: minder risico's nemen, meer buffers aanleggen. Ze hebben geen zin om hard te concurreren.

Of ze mochten niet van Brussel. Banken die staatssteun hebben ontvangen mochten geen prijsleider zijn, zoals dat heet: hun marktaandeel vergroten door tariefsverlagingen, want dan zou sprake zijn van concurrentievervalsing. ABN Amro, Aegon - en eerder ook ING - worden door Brussel met argusogen bekeken.

null Beeld anp
Beeld anp

Concurrentie om zeep helpen
De Europese Commissie creëerde hiermee een merkwaardige paradox: om te voorkomen dat de staatsteun de concurrentie zou verstoren, hielp ze de concurrentie min of meer om zeep. Inmiddels ziet Brussel dat zelf ook in. Voor SNS Bank, dat als laatste door de staat werd gered, gelden de beperkingen niet.

Maar banken willen zelf ook niet meer. De huizenprijzen in Nederland daalden in de loop der jaren met zo'n 20 procent, waardoor banken zich ineens realiseerden dat aan het verstrekken van hypotheken risico's verbonden zijn. Ze willen hun stroppenpotten vullen en daarvoor zijn hogere marges nodig. Zoals ABN Amro zegt: de tarieven zijn nu niet te hoog, maar ze waren vroeger te laag.

De overheid en De Nederlandsche Bank staan niet te popelen om in te grijpen. Hun eerste zorg is ook dat de banken weer aansterken, zodat ze nooit meer een beroep hoeven te doen op overheidssteun.

Balansen versterken
Dat streven is lovenswaardig, maar het middel is verkeerd. Banken moeten hun balansen versterken door geld op te halen bij hun aandeelhouders. Nu de koersen zich weer enigszins hebben hersteld, is het moment daarvoor ideaal.

Daarnaast is het de hoogste tijd dat de Nederlandse hypotheekmarkt weer gezonde concurrentieverhoudingen krijgt. De sleutel daartoe ligt deels in Brussel. ABN Amro moet de vrijheid krijgen te concurreren. Tegelijkertijd moeten buitenlandse banken worden verleid om de Nederlandse markt te betreden. DNB moet haar - door het Icesavedebacle ontstane - weerzin tegen buitenlandse spelers laten varen en de toegangsdrempel verlagen.

Pieter Klok is adjunct-hoofdredacteur van de Volkskrant.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden