columnarie elshout

Verlagen van taaleisen is linkspaternalisme en zweemt naar onbewust racisme

Arie Elshout Beeld De Volkskrant
Arie ElshoutBeeld De Volkskrant

Immigratie verandert in veel westerse landen niet alleen de samenstelling van de bevolking, maar ook de machtsverhoudingen. Minderheden verheffen hun stem. Zij eisen dat de dominante groep meer rekening houdt met hun gevoelens en perspectief op de dingen, bijvoorbeeld als het gaat om tradities en geschiedenis.

Het is een logisch en onontkoombaar gevolg van de veranderende demografie. Ik ben tegen het omverhalen van standbeelden. En als we het verleden gaan beoordelen naar de eigentijdse beschavingsnormen, is er geen volk zonder schuld, ook niet de volkeren van kleur. De Arabieren waren enthousiaste slavendrijvers, om maar eens wat te noemen. Maar dat gezegd zijnde, is het goed dat autochtone Nederlanders zich rekenschap geven van de gewelddadige kanten van het kolonialisme, het slavernijverleden en het kwetsende karakter van bepaalde volksgebruiken.

Moeite heb ik met progressieve blanken die menen te weten wat goed is voor minderheden. Zoals op de universiteit van Hull in Engeland, die de eis van foutloos taalgebruik laat vallen omdat studenten uit etnische minderheden het lastig zouden vinden spellings- en grammaticaregels te leren die zijn opgesteld door ‘een elite van witte Noord-Europese mannen’. Poeh. Dit is wel een heel karikaturale denkwijze, die niettemin in de Volkskrant werd omarmd door Hilde Roothart.

In een onberispelijk geschreven reactie op haar liet Zihni Özdil, oud-Kamerlid voor GroenLinks, weten dat hij als Turkse Nederlander niet zat te wachten op de ‘kwezelarij der lage verwachtingen’ van ‘witte progressieve Nederlanders’. Hij gebruikte het woord niet, maar wat hij aanvalt is wat ik zou willen omschrijven als westers paternalisme, een hardnekkig euvel.

Dit paternalisme manifesteert zich in vele vormen en gedaanten. Iemand meent te weten wat goed is voor de ander. Iemand denkt voor de ander. Iemand ziet de ander als een kwetsbaar persoon die constant bescherming behoeft. Dit alles gebeurt vaak met de beste bedoelingen, maar in de kern is het neerbuigend. Onbewust wordt de ander niet voor ‘vol’ aangezien.

Eind vorig jaar stond in deze krant een bespreking van het boek De wraak van Diponegoro - Begin en einde van Nederlands-Indië. Recensent Michel Maas, jarenlang correspondent in Indonesië, eindigt zijn stuk met het opmerkelijk felle oordeel van de auteur Martin Bossenbroek over de excuses die Nederland aan Indonesië blijft maken. De historicus ziet daarin koloniaal paternalisme in een ander jasje. Want terwijl de Indonesiërs zichzelf beschouwen als overwinnaars, blijven de Nederlanders hen zien als slachtoffers die ‘onherstelbaar gekwetst’ zijn. ‘Jullie zijn slachtoffers en daarom móéten jullie onze excuses aanvaarden.’ Volgens Bossenbroek is dat ‘simpelweg neokoloniaal 2.0’.

Linkse groepskarikaturen

Het paternalisme manifesteert zich vaak heel subtiel. Zo dromen progressieven in Amerika en Europa er al jaren van dat door de demografische veranderingen – lees: het toenemend aantal stemmen van Spaanstalige immigranten – de meeste Amerikaanse staten ooit een blijvend Democratische meerderheid zullen krijgen. Want, zo vinden deze progressieven bij wijze van linkse predestinatie: je bent Latino, dus Democraat. Toch won Trump in sleutelstaat Florida mede door kiezers met een Cubaanse of Puerto Ricaanse achtergrond. ‘Ik weet heus wel dat jullie in Europa willen dat Biden gaat winnen, maar het wordt gewoon Trump hoor’, zei een van hen tegen Volkskrant-verslaggever Natalie Righton.

Het was een verademing dit te lezen. Een man die zich onttrok aan onwrikbare linkse groepskarikaturen. Hij was Latino, maar geen Democraat. Ik maak zelf uit wat ik stem, don’t patronize me.

Moraal van dit verhaal: de demografie van westerse landen verandert, nieuwkomers met een migratieachtergrond willen gehoord worden. Dat moet, dat is goed. Neem hen serieus. Maar dan ook in alle opzichten. Verlaag geen (taal-)eisen. Maak duidelijk dat meepraten ook betekent dat er wordt teruggepraat en tegengesproken. Moffel gevoelige onderwerpen als de Holocaust, Mohammed-cartoons en vrouwenemancipatie niet weg. Bestrijd mallotige concepten als culturele toe-eigening. Dat leidt ongetwijfeld tot geknetter, maar alles beter dan minderheden te behandelen als zielepoten die moeten worden beschut en gestut, zoals ze op de universiteit van Hull denken.

In een tijd dat er naarstig wordt gezocht naar de kleinste sporen van racisme in hoofd, hart en onderbuik, zouden progressieve blanken die de taaleisen voor studenten van kleur willen verlagen, zich eens moeten afvragen of hun linkse paternalisme niet zweemt naar onbewust racisme.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden