Opinie Mali

Verkoop geen praatjes over mislukte Mali-missie

Door gebrek aan publieke en politieke belangstelling komt het kabinet weg met mooie praatjes over Mali.

Nederlandse commando's van de Korps Commando Troepen (KCT) zijn op patrouille naar Ansongo, 25 mei 2014. Beeld ANP

Tussen neus en lippen door kondigde de minister-president afgelopen vrijdag het einde van de Nederlandse bijdrage aan de VN-missie in Mali aan. Reacties van de aanwezige journalisten? Nul. Reacties uit de Kamer? Nul. Sinds april 2014 zitten ‘onze jongens’ in de woestijn, en medio 2019 zal hier een einde aan komen. De vraag die al die tijd pijnlijk onderbelicht bleef: wat heeft deze inzet eigenlijk opgeleverd?

Het ministerie van Buitenlandse Zaken weet het vertrek uit Mali netjes te verwoorden: met het behoud van enkele politiefunctionarissen en stafofficieren tot en met 2021 wordt de Nederlandse inspanning bestendigd en worden behaalde resultaten gehandhaafd. Alsof een voetballer na een wedstrijd naar zijn mening wordt gevraagd.

Voor het International Centre for Counter-Terrorism (ICCT) publiceerden Liesbeth van der Heide en ik in de Militaire Spectator en het Atlantisch Perspectief over de ontwikkelingen in Mali. De conclusie: het land is een puinhoop. De dodelijkste VN-missie ooit. Rapporten van de secretaris-generaal van de VN zijn eentonig. Elk kwartaal wordt verslag gedaan van belangrijke stappen binnen het vredesproces, maar wordt de ernst van het tekort aan veiligheid binnen Mali benadrukt.

Het beeld van steeds beter georganiseerde jihadistische terreurgroepen die in Mali de dienst uitmaken beklijft. Zo bevestigt de secretaris-generaal in zijn laatste rapport van juni 2018 dat de GSIM (Group for the Support of Islam en Muslims) het vermogen heeft om steeds complexere operaties uit te voeren. Waar het geweld zich in 2014 na de interventie van Frankrijk beperkte tot het noordelijke gebergte van Mali, heeft dit zich inmiddels verspreid over het gehele land, en neemt het in het centrale gedeelte van Mali schrikbarend toe.

Deze omstandigheden zijn niet nieuw, de inhoud van de VN-rapporten vormt van 2015 tot en met nu een constante lijn. Met als enige uitzondering dat er het ene kwartaal meer doden vallen dan het andere.

De leidende militaire macht, Frankrijk, die Mali in 2013 te hulp schoot, is door het gebrek aan verbetering in de regio de wanhoop nabij. Het enige wat president Macron ervan weerhoudt zijn troepen terug te trekken, is de angst voor een tweede Afghanistan. Want wie grijpt de macht nadat de westerse troepen vertrokken zijn?

We hoeven onze hoop in ieder geval niet te vestigen op de huidige regering in Bamako. Een groot deel van de bevolking in het noorden van Mali ziet haar slechts als een voortzetting van de macht waartegen rebellen in 2012 in opstand kwamen en waarmee het huidige conflict werd ingeluid.

De situatie is hoe dan ook ernstig, en hoe Buitenlandse Zaken en de minister-president er iets positiefs van proberen te maken is een raadsel. Niet alleen het gebrek aan interesse onder politici voor Mali, met als uitzondering het dodelijke mortierongeluk in juli 2016, is verbazingwekkend, ook de geringe aandacht die de kranten schonken aan een van de belangrijkste militaire operaties waar Nederland momenteel aan deelneemt, roept vragen op.

De Algemene Rekenkamer rondde deze zomer een onderzoek af naar de inzet van de Nederlandse krijgsmacht in Mali. Conclusie was dat de minister van Defensie er ternauwernood in slaagt eenheden gereed te stellen voor de inzet in Mali. Het rapport richtte zich op het gebrek aan materieel, onvoldoende training en defecte onderdelen. De vragen die gesteld zouden moeten worden, zijn: Wat deden we überhaupt in Mali en op welke wijze is het huidige vertrek te verantwoorden? Als de missie afgebroken wordt zonder dat er resultaat is geboekt, Mali er wellicht slechter aan toe is dan voor de westerse interventie, waar ligt dan de meerwaarde van meedoen aan dergelijke internationale operaties?

De conclusie van de Rekenkamer neigt naar gebrek aan materiaal als antwoord op de hiaten in de Nederlandse missie. Het gebrek aan een haalbare doelstelling en een afgebakende termijn voor het uitvoeren van operaties lijkt meer voor de hand liggend. Laat een commissie zich daar eens over buigen.    

Bram Sommer is historicus.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.