Verhoging AOW-leeftijd asociaal en onnodig

Verhoging van de AOW-leeftijd is immoreel en CPB-berekeningen over de opbrengst ervan zijn onzinnig.

De verhoging van de AOW-leeftijd is asociaal en niet onontkoombaar. Mensen met onprettig werk, wat niet samen hoeft te vallen met zwaar werk, worden óf gedwongen hiermee tot hun 67ste door te gaan óf zij moeten genoegen nemen met een lager inkomens/uitkeringsniveau.

Dit betreft vooral de lage inkomensgroepen.

Aangenaam
Mensen met aangenaam werk, van wie de samenleving of werkgever het prettig zou vinden dat ze op hun 65ste zouden stoppen, kunnen claimen tot hun 67ste te mogen doorwerken, of eisen een hoog bedrag om van hen af te komen. Dit betreft vooral de hoge inkomensgroepen. Ik heb er overigens geen bezwaar tegen dat mensen na hun 65ste vrijwillig doorwerken als ook de werkgever dat wil, maar dat valt altijd te regelen.

Verder is de vergrijzing allerminst onbetaalbaar. Weliswaar nemen de kosten voor de AOW navenant toe met de stijging van het aantal 65-plussers van 2,5 naar 4 miljoen, maar het gaat straks om 65-plussers met een gemiddeld veel hoger pensioen. Volgens het CPB zijn de extra belastingopbrengsten van deze mensen gelijk aan de extra kosten voor de AOW.

De AOW stijgt met de cao-lonen. Dat lijkt welvaartsvast, maar is het niet. Het welvaartspeil stijgt namelijk ook door incidentele loonstijgingen. De AOW-uitkeringen blijven dus relatief achter.

Babyboom
Er wordt vaak gezegd, dat de babyboomgeneratie de volgende generatie opzadelt met de lasten. Dat is niet juist. De AOW is in 1957 ingevoerd. De babyboomgeneratie heeft premies betaald voor de uitkering voor haar ouders, die zelf nooit premie betaald hebben. De verhoging van de AOW-leeftijd treft vooral degenen die wel de volle premie betaalden, maar minder uitkering zullen gaan genieten.

Er wordt gezegd dat de huidige crisis de verhoging noodzakelijk maakt. Vijf jaar geleden ging het financieringstekort naar nul en groeide de dekkingsgraad van de pensioenen boven de 140 procent. Gaan we de AOW-leeftijd weer verlagen als die gunstige situatie zich opnieuw voordoet?

Er wordt gezegd dat ze het in het buitenland ook doen. Maar dat geldt alleen voor landen waar de pensioenen volledig uit een omslagstelsel worden betaald. Daar mist men onze 600 miljard gespaard pensioenkapitaal.
James van Lidth de Jeude

Het CPB heeft berekend dat verhoging van de AOW-leeftijd in 2035 4 miljard euro opbrengt. Dit bedrag is heilig geworden. Ieder alternatief voor de verhoging van de AOW-leeftijd moet daardoor minstens 4 miljard opbrengen en het CPB bepaalt kennelijk of met een alternatief die 4 miljard gehaald wordt of niet. Het CPB bepaalt dus in feite hoe hoog de AOW-leeftijd zal worden.

De berekeningen van het CPB over de AOW-leeftijd zijn ‘effect-arm’. Alleen de lagere bruto-uitgaven aan de AOW zorgen voor de besparing van 4 miljard. Er worden wel wat positieve effecten op de arbeidsparticipatie van oudere werknemers verondersteld, maar daar staat dan weer tegenover dat de overheid langer werkloosheidsuitkeringen aan sommige oudere werknemers zou moeten betalen.

Glazen bol
Ik zie in mijn glazen bol dat verhoging van de AOW-leeftijd in 2035 tot extra werkloosheid onder oudere werknemers leidt, omdat werkgevers er geen trek in hebben ouderen twee jaar langer in dienst te houden. De 1 miljard extra opbrengst die het CPB inboekt door langer werkende ouderen, slaat dan om in een negatief effect van 2 miljard.

Ook moeten de pensioenpremies stijgen, omdat werknemers en werkgevers de pensioenleeftijd bij de aanvullende pensioenregelingen niet zullen veranderen en er dus een pensioengat ontstaat. Dat kost de overheid in 2035 nog eens 2 miljard, omdat hogere pensioenpremies tot lagere belastinginkomsten leiden.

Verhoging van de AOW-leeftijd leidt dus tot verlies voor het overheidsbudget en niet tot winst.
Maar berekeningen over wat er in 2035 gebeurt, zowel die van mij als van het CPB, zijn onzinnig. Er moet een fundamentele discussie komen. In de jaren vijftig beschouwde de SER de AOW als een voorziening voor de armste bejaarden.

Dat ook mensen die het beter hebben daarvan profiteren was volgens de SER noodzakelijk om een brede steun voor de AOW te beveiligen. Een belangrijke vraag is dus: willen we echt de ouderen die het niet zo breed hebben en die minder gezond zijn, en waarvan velen de 65 niet halen, laat staan de 67, in de kou laten staan? Verhoog dan de AOW-leeftijd en hoop met het CPB dat dat 4 miljard euro oplevert. Vinden we het belangrijker die arme ouderen te beschermen, laat dan de AOW-leeftijd zoals die is.
Harry Verbon

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden