Verdwenen land

Ontbinding Antillen geen reden voor vreugde of verdriet.

de Volkskrant

Een sobere ceremonie bij het Antillenhuis in Den Haag. Klokgebeier en vuurwerk in Willemstad. Een paar snikken van mensen die hun leven in een land hebben gewoond dat sinds gisteren niet meer bestaat. Veel meer heeft de ontbinding van de Nederlandse Antillen vooralsnog niet losgemaakt.

Het verband van de vijf eilanden in de Caraïbische Zee is losser geworden. Curaçao en Sint-Maarten genieten sinds gisteren (in navolging van Aruba dat reeds in 1986 voor die optie koos) de status van zelfstandige landen binnen het koninkrijk. Bonaire, Sint Eustatius en Saba, de zogenoemde BES-eilanden, komen als ‘openbare lichamen’ in bestuurlijk opzicht juist dichter bij Nederland te staan.

Het einde van de Nederlandse Antillen, die het product waren van het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden uit 1954, heeft weliswaar weinig hartstochten opgeroepen, het laat tevens zien hoe moeilijk het is om een relatie die haar origine vond in de koloniale tijd aan de gewijzigde verhoudingen aan te passen. In de late jaren veertig verzette het moederland zich nog krachtig tegen het onafhankelijkheidsstreven van Indonesië.

Als reactie op die traumatische ervaring drong het Suriname de zelfstandigheid bijna op. Sindsdien heeft Den Haag in koninkrijksaangelegenheden behoedzaam gemanoeuvreerd. De Antillen werden aangemoedigd hun eigen weg te gaan, maar werden daar niet toe gedwongen. Tussen de Antillen zijn uiteenlopende gradaties in zelfstandigheid ontstaan. Maar tot afscheidingen van het koninkrijk is het nog niet gekomen.

Met relationele warmte heeft dat maar weinig te maken. Juist de laatste jaren zijn de verhoudingen tussen de Antillen en Nederland belast door het grote aandeel van Antillianen in de Nederlandse criminaliteitsstatistieken, door de tekortschietende begrotingsdiscipline van de Antilliaanse regering, door de zorgen in het vroegere moederland over fraude, en door onenigheid over de manier waarop de ontbinding van de Antillen gestalte zou moeten krijgen.

Getuige alleen al het feit dat pas over twee jaar op Curaçao en Sint-Maarten een nieuwe munt – de Caribische gulden – zal worden ingevoerd, geeft aan dat de overgang niet vlekkeloos is verlopen. In de nieuwe overzeese gemeenten Bonaire, Sint Eustatius en Saba heersen sterke reserves tegenover Nederlandse verworvenheden als het homohuwelijk.

Toch zullen de betrokken landen en instituties zich ook naar deze staatkundige werkelijkheid voegen. Simpelweg omdat ze met een gemeenschappelijke geschiedenis van eeuwen geen andere keuze hebben.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden