ColumnMartin Sommer

Verbod op moskeegeld zet meer zoden aan de dijk dan enquête

Ik heb mijn twijfels over de parlementaire mini-enquête naar de invloed van de radicale islam. De commissie wil boven water krijgen welke bemoeienis onvrije landen hebben met Nederlandse gebedshuizen, hoe de betalingen lopen en wat we eraan kunnen doen. Zo’n parlementair onderzoek heeft in het algemeen twee doelen, het zichtbaar maken van misstanden en vervolgens per rapport de Kamer aanzetten tot actie. Het eerste verhoor was even zorgwekkend als helder. Dick Schoof van de AIVD schetste een bedreigende wereld van antidemocratisch gedachtengoed, beïnvloeding en ‘façadepolitiek’ – men zegt het een en doet het ander. De urgentie lag er dik bovenop.

Woensdag zat ik een dagje op de tribune. Imam Salam van de omstreden Al Fitrah-moskee in Utrecht werd gehoord, een man met wie het kwaad kersen eten is. Hij wilde niet gaan staan bij de eedaflegging, sprak van een schertsvertoning en illustreerde in doen en laten de stelling van Schoof dat de nieuwe generatie radicale moslims precies weet wat hun rechten zijn. Salam kende ik nog, uit 2004, toen zijn vader, destijds imam in Tilburg, weigerde minister Rita Verdonk een hand te geven. Ik was erbij en herinner me goed de rel die ervan kwam, waarvan vooral Verdonk de schuld kreeg omdat ze deze brave imam niet in zijn interculturele waarde liet.

Dick Schoof, hoofd van de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst, wordt door een speciale commissie van de Tweede Kamer verhoord over illegale geldstromen vanuit het buitenland. De financiering van moskeeën in Nederland staat in het onderzoek centraal.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Twaalf jaar later ging het weer over handen schudden en nog altijd vond de zoon, een stuk dikker dan toen, dat hij zelf uitmaakte hoe er gegroet zou worden. Veel sympathie voor deze Salam zal er niet meer zijn, wat niet wegneemt dat de commissie zich vastdraaide in een discussie over culturele gebruiken, met de vraag of hij kinderen leerde afkerig te zijn van Sinterklaas, Nieuwjaar en Kerstmis. Rituelen hebben van zichzelf nu eenmaal geen betekenis, wat maakt dat het iedereen vrijstaat om al dan niet Sinterklaas te vieren. Als Sylvia Witteman een grondige hekel mag hebben aan de feestdagen, mag imam Salam dat ook, zodat hier weinig bewijs over naargeestig gedachtengoed te halen viel.

Daarna kwam de Utrechtse burgemeester Van Zanen getuigen. Hij is een even opgewekte als wijdlopige ras-VVD’er, die uitgebreid mocht vertellen over de methodiek van ‘spreken, aanspreken en daarna verstoren’, waarmee zijn gemeente tracht deze radicale moskee in te tomen. De toon van de ondervraging contrasteerde nogal met die van Salam, die geregeld op barse toon werd afgekapt. Was dat verstoren weleens gebeurd, vroeg de commissie Van Zanen. Eén keer, toen er kinderen op de koranschool bleven slapen, wat niet mag. Verder was het een kwestie van ‘moeilijk in gesprek komen’ en een moskee die ‘met de rug naar de samenleving staat’. Boterzachte verwijten waarmee de advocaat van Al Fitrah wel weg zal weten.

Het lijkt erop dat voorlieden van radicale islamitische stromingen zich een nieuwe assertiviteit hebben aangemeten. Dat begon met de middelvinger die Haga-lyceumdirecteur Atasoy opstuurde naar burgemeester Halsema. Vorige week dreigde imam Elforkani van de Blauwe Moskee in alle grote steden gebedshuizen te bouwen met buitenlands geld. En nu weer Salam die demonstreerde hoe hij deze enquête aan zijn laars lapt.

Imam Salam van de omstreden Al Fitrah-moskee in Utrecht kende ik nog, uit 2004, toen zijn vader, destijds imam in Tilburg, weigerde minister Rita Verdonk een hand te geven.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

De kwaadaardige invloed van het geld uit Koeweit, Qatar of Saoedi-Arabië is ruimschoots gedocumenteerd, onder meer door hoogleraar Ruud Koopmans. Maar hoe representatief Al Fitrah is, of de tweede casus van As Soennah, werd niet helder. Vorige week getuigde Saïd Bouharrou van de Marokkaanse moskeekoepel RMMN. Hij betoogde dat de As Soennah-moskee geld krijgt van een organisatie die banden heeft met Al Qaida. Nieuw was het niet en onduidelijk bleef wat de rol van Bouharrou zelf precies was, ook voor een kenner van het Nederlandse islamwereldje als Carel Brendel. Andere islamitische organisaties kwamen meteen met een manifest, waarin stond dat de koepel van Bouharrou weinig voorstelt. Die boodschap werd weer geretweet door Denk-Kamerlid Farid Azarkan, zodat de politieke verdeeldheid de onderzoekscommissie kwam binnengeslopen, aangezien Denk-collega Kuzu daarvan deel uitmaakt.

Bouharrou zei in een schriftelijke verklaring dat de moslimgemeenschap de invloed van buitenaf zelf moet beteugelen, zonder overheidsdwang. Ook Trees Pels van het Verwey-Jonker Instituut, sinds jaar en dag de stem van de zachte krachten in de integratiekunde, vond dat de oplossing van onderop moest komen. De slagkracht van de commissie werd er niet groter op toen burgemeester Aboutaleb deze week op televisie een lofzang aanhief en zei dat er voor een rijke moslim niets mooier is dan een moskee bouwen en ‘daarna met de noorderzon vertrekken’. Ineens was ook de kwade damp van de Golfstaten met de noorderzon vertrokken.

De burgemeester van Rotterdam, Ahmed Aboutaleb, zei dat er voor een rijke moslim niets mooier is dan een moskee bouwen en ‘daarna met de noorderzon vertrekken’. Beeld Kiki Groot

Ik hoop dat het anders is, maar ik ben bang dat deze enquêtecommissie geen stevig rapport gaat opleveren. Te ongericht, te onscherp, te veel verdeeldheid. Ik had dit stuk willen eindigen met de vaststelling dat het een stuk eenvoudiger was geweest als Nederland het voorbeeld van Oostenrijk zou volgen. Dat land heeft donaties voor moskeeën uit onvrije landen simpelweg verboden. Maar kijk, de laatste alinea was vrijdagmiddag nog niet getypt of het kabinet maakte bekend dat het voornemens is precies dat te gaan doen. Heel verstandig.

Wel sneu voor de commissie, want die heeft nu voor niets gewerkt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden