ColumnIonica Smeets

Vanuit zijn cel begon Christopher Havens wiskunde te bestuderen. Nu is er een wetenschappelijk artikel

Ionica SmeetsBeeld de Volkskrant

Begin dit jaar verscheen er een wetenschappelijk artikel over kettingbreuken met Christopher Havens als eerste auteur. Ik kan me voorstellen dat u nu niet direct op het puntje van uw stoel zit. Hoewel ik zelf nota bene gepromoveerd ben op kettingbreuken, had ik dit nieuws in eerste instantie ook gemist. Tot iemand me vorige week wees op het opmerkelijke verhaal achter dit artikel.

Havens is namelijk een autodidact. Hij zit een 25-jarige gevangenisstraf uit voor moord en in zijn cel in Washington begint hij wiskunde te bestuderen. In 2013 schrijft hij een brief naar een wiskundige uitgever om te vragen of hij een persoonlijk abonnement kan nemen op een wiskundig tijdschrift dat normaal alleen via universiteiten te lezen is. Ook zoekt hij wiskundigen die hem willen helpen als hij vastzit op een probleem – hij wil daarvoor graag gefrankeerde enveloppen opsturen.

De brief van Havens scoort bijzonder laag op de crackpot-index die sommige wetenschappers gebruiken om het kaf van het koren te scheiden bij buitenstaanders die willen corresponderen over hun ontdekkingen. Havens doet geen boude uitspraken en schept niet op over dat hij iets geniaals heeft bedacht.

De Italiaanse wiskundige Umberto Cerruti waagt het erop om Havens te helpen, al vermoedt hij dat het de zoveelste mafkees is die verliefd is geworden op getallen en met een onjuiste theorie komt. Cerruti geeft de gevangene een opgave om hem te testen en hij krijgt een correct antwoord terug. Daarop betrekt de Italiaanse wiskundige Havens bij problemen over kettingbreuken waaraan hij werkt. En inmiddels is daar dus een heuse publicatie uitgerold.

De enige manier om u uit te leggen wat er nu precies bewezen is, zou zijn om samen een paar uur voor een schoolbord te gaan staan, waarbij u me elke keer tegenhoudt als u iets niet begrijpt (mijn schoonvader wilde destijds graag weten wat er nou in mijn onleesbare proefschrift stond en precies zo zijn we er samen in een lange middag doorheen gelopen), maar ik vrees dat dit er om diverse redenen voorlopig niet inzit. De heel korte versie is dat kettingbreuken oneindige breuken zijn die je kunt afkappen om benaderingen te vinden voor de bijbehorende getallen en dat er patronen zitten in die benaderingen. Duidelijker dan dit kan ik het hier helaas niet maken – en dat is ook niet waar ik deze column over wil schrijven.

Het is natuurlijk hoopgevend dat iemand in min of meer eenzame opsluiting tot zulke mooie resultaten komt. Maar tegelijk schuurt dit verhaal ook zo. Het slachtoffer van Havens komt niet terug dankzij dit bewijs – hoezeer Havens ook zegt dat hij zijn resultaten aan hem opdraagt.

Ik moest ook denken aan Christine Ottens fijne roman Een van ons, over de impact die schrijfworkshops hebben op langgestraften. Misschien moeten er ook wiskundige workshops georganiseerd worden in gevangenissen. Maar bovenal vraag ik me af hoe alles anders zou zijn gelopen als Havens als kind iemand was tegengekomen die hem de wonderen van getallen had laten zien.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden