Interview

Van Vuuren: Trump kan transitie naar schone energie niet stoppen

In afwachting van het besluit van president Trump over het Klimaatakkoord van Parijs, komen de Europese Unie en China met een gezamenlijk plan van aanpak. Hebben Chinees-Europese inspanningen zin zonder de VS of, als Trump toch meedoet, met een tegenstribbelende VS? Interview met hoogleraar Detlef van Vuuren.



Koeien bij een windpark in het Amerikaanse Vesper (Kansas). Beeld ap

Detlef van Vuuren, Universiteit van Utrecht, hoogleraar Integrale beoordeling van wereldwijde milieuverandering:

Europa en China nemen het voortouw om het Akkoord van Parijs te redden, nu de VS ofwel helemaal niet meedoen of met grote tegenzin. Hebben ze kans van slagen?
'Mooi dat deze partijen zich aan Parijs blijven houden. Dat is goed nieuws, maar het probleem is dat er nog een groot gat is tussen de ambitie van de partijen om de opwarming van de aarde tot 2 à 1,5 graden te beperken en de beloften van alle landen wat ze gaan doen. De komende jaren zouden de landen hun beloften gaan aanscherpen, anders gaan ze het lang niet halen. Dat proces zal een stuk moeilijker worden als de VS niet meedoen.'

Waarom?
'Ten eerste zullen de emissies van de Verenigde Staten hoger blijven dan nodig is. Ten tweede zullen landen mogelijk bang zijn voor oneerlijke concurrentie. Maar zeker zo belangrijk: de bereidheid van ontwikkelingslanden om hun inspanningen op te schroeven zal afnemen. Landen als China en India vinden al dat het probleem historisch in de eerste plaats is veroorzaakt door de rijke landen. Wat zij bereid zijn te doen, hangt af van wat ze de ontwikkelde landen zien doen. Dan is het signaal van de VS erg ongelukkig.'

Kunnen Europa en China ook niet juist profiteren van het feit dat de verandering in de VS stagneert?
'Er is ook een kans voor Europa en China. Er is al veel veranderd op het gebied van de transitie naar hernieuwbare energie. Zon en wind energie zijn nu vaak competitief. Trump motiveert zijn keuze met de banen in de Amerikaanse kolenindustrie, maar die is nu al niet echt concurrerend meer. De transitie zal onder Trump langzamer gaan, maar gaat wel gewoon verder. De afgelopen jaren groeien ook in de VS gas en hernieuwbare energie snel. Kolen zijn voor de elektriciteitsvoorziening al niet meer zo concurrerend.

Hoe lang hebben de mijnwerkersgezinnen dan nog voor de onvermijdelijke sluiting?
'Dat kan ik niet zeggen. Dat hangt wel af van de klimaatmaatregelen. In de industrie kunnen kolen wel nog concurrerend zijn. Dat is een grote bron van uitstoot van broeikasgassen. In Europa zijn kolen in de electriciteitssector ook vrij sterk, maar daar worden ook kolen geïmporteerd.'

Het lijkt erop dat de grote bedrijven nu het voortouw nemen voor de transitie.
'Ja, veel bedrijven hebben de afgelopen twee jaar de overgang naar schone en hernieuwbare energie verinnerlijkt. Ze dragen het ook actief uit. In de VS zie je ook een andere positieve trend: sommige staten zeggen al dat ze wel aan de slag willen met de doelstelling van het Akkoord van Parijs.'

U vreest vooral dat de Amerikaans houding de animo voor noodzakelijke extra inspanningen zal verminderen. Wat valt er te doen tegen laksheid van landen?
'Niet zo heel veel. Europa heeft lang geprobeerd toezeggingen verplichtend te maken, maar de rest van de wereld wilde er niet aan. Na het mislukken van de top in Kopenhagen in 2009 is het beleid internationaal omgegaan: geen sancties, maar eigen verantwoordelijkheid van de afzonderlijke landen om hun beloften na te komen. Het voordeel daarvan is dat iedereen bereid is meer te beloven en te proberen. Met een verplichting werden landen huiverig en eerlijk gezegd waren er nooit reële opties om landen te dwingen afspraken na te leven.'

'Maar er zijn nu ook landen die juist sneller gaan. China is een belangrijk voorbeeld. Daar richten ze zich heel sterk op het ontwikkelen van hernieuwbare energie.'

Detlef van Vuuren Beeld UU
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.