Column

Van pure ellende laten huisartsen hun vakantie schieten. Geen waarnemer te vinden

null Beeld

Het is 9 uur in de ochtend als ik de eerste doktersassistent huilend aantref in de koffiekamer. Ze heeft net een man te woord gestaan die de datum voor de tweede prik wil vervroegen. ‘De minister heeft gezegd dat het kan, dus regel het maar!’ De doktersassistent probeerde uit te leggen dat de minister dit wel weer kon zeggen, maar dat de leveringsdatum van de vaccins al vaststaat en dat álles al is georganiseerd: de priklokatie geboekt, het (vervangend) personeel ingehuurd, de patiënten per brief uitgenodigd en in tijdsblokken ingedeeld. De man had er geen begrip voor, noch boodschap aan. Hij schold de doktersassistent uit en dreigde naar de praktijk te komen als hij niet vóór zijn vakantie de tweede prik kreeg.

Ook huisartsen en hun personeel kampen, net als veel andere zorgmedewerkers, met fysieke en mentale klachten na de afgelopen intensieve maanden. De combinatie van zorg aan covidpatiënten, de afschaling van zorg in de ziekenhuizen en het zwalkende, niet aan patiënten uit te leggen vaccinatiebeleid, heeft zijn tol geëist.

Helaas is agressie aan de telefoon en aan de balie in veel praktijken dagelijkse kost geworden. Vele duizenden telefoontjes ontvingen we van vragende, smekende, dwingende en woedende patiënten met vaccinatievragen en verzoeken. Plus vele verzoeken om vervroegd in het ziekenhuis aan de beurt te zijn. ‘De huisarts moet maar even het ziekenhuis bellen zodat de wachtlijst kan worden omzeild.’

‘Just keep swimming’, zeiden we tegen elkaar. Nog even doorwerken, de laatste prikken zetten en dan kunnen we met vakantie.

Niet dus. Net als de horeca kampt de huisartsenzorg met personeelstekorten. Dat probleem bestaat al veel langer, maar deze zomer is er geen beschikbare doktersassistent of waarnemend huisarts te vinden. Dat geldt voor de krimpregio’s, zoals Twente en Zeeland, maar ook in grote steden zoals Rotterdam, Amsterdam en Tilburg.

Veel zelfstandig zorgverleners, die voorheen graag doorwerkten in de zomermaanden, hebben ervoor gekozen vrij te nemen. Maar huisartspraktijken hebben ook te maken met uitstroom van personeel. Waarheen? Naar de vaccinatiestraten.

Vooral doktersassistenten, en medisch studenten die al eerder werden ingezet om de structurele tekorten aan doktersassistenten op te vangen, zijn daar gaan werken. Ook een aantal (waarnemend) huisartsen zit liever twee of drie dagen per week kwartiertjes te klokken dan dat ze zich door overvolle spreekuren ploeteren. Ik snap het wel. Vaccinatiestraten bieden een prima salaris, overzichtelijk werk en, bovenal, een dankbaar publiek. Maar helaas betekent het nog minder beschikbaar personeel voor in de huisartspraktijken.

Een praktijkhoudend huisarts in Rotterdam heeft zijn zomervakantie van pure ellende laten schieten. Geen waarnemend huisarts te vinden. In augustus werkt hij zelfs een week zonder doktersassistente. In een praktijk met 6.000 patiënten. Een andere collega is enkele weken geleden bevallen maar dreigt alweer aan de slag te moeten omdat ze geen vervanging kan vinden. Dag baby. Dag verlof. Hallo burn-out?

Ik sprak een huisarts die het huilen nader stond dan het lachen bij het zien van de gaten in het zomerrooster. ‘Ik kán niet meer, ik ben op’, bracht ze uit, terwijl ze met haar vuist op tafel sloeg. Daarna haalde ze zuchtend haar schouders op: ‘Dan halen we allemaal wel een week van de vakantie af. Het is niet anders.’

En die houding kennen we van de loyale, plichtsgetrouwe, Nederlandse huisarts. Een hoog zelfoplossend, soms ronduit ‘zelfwegcijferend’ vermogen. Ze kunnen uitstekend klagen hoor, maar doen het uiteindelijk altijd: doorwerken. Want afschaling van zorg in de tweede lijn is jammer, afschaling van zorg in de eerste lijn is ondenkbaar. En toch is dat exact wat er zal gebeuren in de aankomende maanden als we daarover niet willen en kunnen nadenken.

We zullen samen met belangenbehartigers en zorgverzekeraars actief moeten zoeken naar mogelijkheden om de eerstelijnszorg draaiende te houden. Kunnen we de zorg deze zomer centraliseren door slechts een paar praktijken per regio open te houden? Kunnen we meer zorg op afstand bieden? Moeten we huisartsen tijdelijk uit de nachtzorg halen zodat zij overdag inzetbaar zijn?

Het zijn suboptimale oplossingen voor het langer bestaande, maar deze zomer bijzonder nijpende personeelstekort in de huisartsenzorg. Laten we huisartsen en hun personeel doorbuffelen tot de herfst (of zelfs de Kerst), dan is de kans groot dat zij langdurig gaan uitvallen. Met alle gevolgen van dien voor patiënten en de complete gezondheidszorg die staat en valt met beschikbare huisartsenzorg.

Danka Stuijver is huisarts

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden