ColumnPeter Middendorp

Van ‘onopvallend aanwezig’ naar ‘opvallend afwezig’

Sommige mensen dachten dat ik wel erg teleurgesteld zou zijn dat mijn roman, die vooraf tot een van de favorieten was gerekend, niet op de shortlist van de Libris Literatuurprijs stond. ’s Avonds, het nieuws was een half etmaal oud, kwam mijn vriendin de huiskamer in alsof er door haar voetstappen kopjes en glazen van de tafel konden trillen.

Er waren bij ons thuis weleens voor minder kopjes en glazen van de tafel getrild, zo was het ook wel weer, maar nu niet. Nu zat ik te bedenken dat ik iets onder de titel ‘Het recht op meer’ moest gaan schrijven. Ik wist nog niet wat, maar veel mensen leken eraan te lijden, dus het was erg actueel, en de titel klonk als een klok.

Het recht op meer was een soort toestand waaruit je, eenmaal goed in het basisgevoel gezakt, niet meer kon ontsnappen, omdat het verlangen naar meer nooit overgaat, nooit kan worden bevredigd, zodat de mens, de lijder aan het recht op meer, per definitie op gespannen voet staat met zichzelf en zijn omgeving.

Een conflict met beide, tegelijkertijd en zonder einde, was, leek mij, een lijdensweg die om verlossing schreeuwt. Meestal werden zulke schreeuwen wel gesublimeerd, of hoe noemde je dat, in geweld tegen zichzelf. Tenzij zich een goedkoop alternatief aandient. Een kans voor open doel. Dan ben je gek als je jezelf achter de schuur gaat staan wurgen. Een dief van je eigen portemonnee.

Was ik teleurgesteld? Een beetje wel, op zich. ’s Ochtends, een jammergevoel. Het is namelijk leuk om genomineerd te zijn. Overal in het land maken boekhandelaren mooie tafels voor de genomineerde romans. Ik sta daar elk jaar zelf ook altijd nieuwsgierig naar te kijken, ik koop er zelf ook elk jaar een stuk of twee.

’s Middags werd mijn boek, of ikzelf, dat maakte ook niet uit, ergens ‘de opvallendste afwezige’ genoemd. Nu, die rol moest ook worden gespeeld, elk jaar wel door een of twee personen. Het was weliswaar een kleine rol, maar ook bescheiden rollen konden met en zonder verve worden gespeeld. Soms was verve een keuze.

Eerlijk gezegd, bijna stiekem, vond ik ‘opvallende afwezige’ wel een mooie rol voor mezelf. Het klinkt misschien nieuw, maar ‘afwezigheid’ is een belangrijk thema in mijn werk. De rol van onopvallende aanwezige heb ik genoeg gespeeld, zeker in het begin, maar ook dat weet niemand, dat ligt nu eenmaal in de aard der zaak besloten.

Van ‘onopvallend aanwezig’ naar ‘opvallend afwezig’ was misschien wel een grote stap vooruit op de lange weg naar de ideaaltoestand, waarin iedereen met mij bezig is en ik met niemand.

Een paar dagen later vroeg een vriend: ‘Staat je boek nog op die lijst? Nee? Hè,’ zei hij, en hij keek me aan met grote, donkere ogen, die de ernst van de situatie en mijn gevoelens werkelijk doorgrondden. ‘Moet je nog een boek.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden