Commentaar Sander van Walsum

Van Nimwegen was de exponent van een bedrijfscultuur die wezensvreemd zou moeten zijn aan het OM

Commissie-Fokkens presenteert het onderzoek naar verzwegen relaties en incidenten in de top van het OM. Beeld Raymond Rutting

Een verzwegen liefdesaffaire tussen een procureur-generaal en een, aan hem ondergeschikte, hoofdofficier van justitie zou wellicht niet tot een tijd- en geldverslindend integriteitsonderzoek hebben geleid als de zaak geen onderdeel was geweest van de ‘angstcultuur’ binnen het Openbaar Ministerie (OM). Marc van Nimwegen, de pg in kwestie, was ijverig en snel van geest. Maar hij was niet gediend van tegenspraak. En al helemaal niet van vragen over private aangelegenheden – waar hij zijn affaire met hoofdofficier Marianne Bloos toe rekende.

Hij was er, als ‘sterkste man in de top van het OM’, aan gewend geraakt om alles wat hem onwelgevallig was terzijde te schuiven – al dan niet in samenspraak met collega’s die hem goed gezind waren. Maar daarmee heeft hij in de loop der jaren te veel mensen binnen de organisatie tegen zich in het harnas gejaagd – ook met betrekking tot zaken die niets te maken hadden met de affaire die Van Nimwegen uiteindelijk fataal is geworden. Hij heeft eenvoudigweg te veel mensen gebruuskeerd. Velen van hen waren graag bereid daarover te getuigen tegenover de commissie die de integriteitsschendingen van Van Nimwegen heeft onderzocht. Als leidinggevende heeft hij het belang van empathie schromelijk onderschat.

De conclusies van deze commissie, onder voorzitterschap van Jan Watse Fokkens, zijn vernietigend – zowel voor Van Nimwegen, als voor de organisatie waarvan hij deel uitmaakte. Het OM moest een systeem van checks-and-balances ontberen. Collega’s spraken elkaar niet aan op hun gedrag. De juiste relaties binnen de organisatie waren voor de loopbaankansen van groter belang dan de juiste kwalificaties.

Het zijn de kenmerken van organisaties met een enigszins besloten bedrijfscultuur. Maar die cultuur zou wezensvreemd moeten zijn voor het OM, de hoeksteen van de rechtsstaat. Dat inzicht klonk ook helder door in de reactie van Gerrit van der Burg, voorzitter van het college van procureurs-generaal, op het rapport van Fokkens. Niet de schorsing van Van Nimwegen is daarvan het kernstuk, maar het streven naar ‘ethisch leiderschap’ waaraan het bij het OM te vaak heeft ontbroken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden