Opinie

Van Netanyahu tot Navalny: de ommekeer in Israël raakt aan de tijdgeest

Een coalitie van acht partijen, variërend van uiterst links tot uiterst rechts, vormen de nieuwe Israëlische regering. Na twaalf jaar en vier verkiezingsrondes valt het doek voor die ene man, Benjamin ‘Bibi’ Netanyahu. Hoe belichten internationale media de ommekeer?

Protest tegen premier Netanyahu, die verdacht wordt van fraude en corruptie, eind mei in Tel Aviv. Beeld Getty Images
Protest tegen premier Netanyahu, die verdacht wordt van fraude en corruptie, eind mei in Tel Aviv.Beeld Getty Images

Al voordat bekend werd dat Netanyahu niet langer premier zou zijn, schreef het Britse New Statesman dat zijn eventuele vertrek niet voortvloeit uit het feit dat Israël links stemde, maar uit Netanyahu’s zucht om ‘koste wat kost aan de macht te blijven en zodoende het land in pro- en anti-kampen verdeelde’.

Precies die conclusie trekt het Zweedse Dagens Nyheter na het nieuws dat Yair Lapid (van middenpartij Yesh Atid) en Naftali Bennett (van het rechtse Yamina) erin zijn geslaagd een coalitie te smeden, waarover het parlement binnenkort zal stemmen. Als het weghouden van Netanyahu het enige bindmiddel is, dient de vraag zich aan of deze coalitie wel toekomstbestendig is, gezien de grote ideologische verschillen tussen de partijen. De krant schat het gunstig in: ‘De coalitie (...) lijkt een zinkend schip, maar Netanyahu blokkeert alle denkbare nieuwe initiatieven. Israël moet een nieuwe weg inslaan om vrede en democratie veilig te stellen. Misschien is een principeloos compromis precies de kans die het nodig heeft.’

Navalny en Biden

De zeggingskracht van het monsterverbond reikt verder dan Israël, schrijft het Poolse magazine­ Polytika. Het commentaar stelt dat deze ‘coalitie van verandering’ niet op zich staat, maar verband houdt met de populariteit van Navalny en Biden en zodoende raakt aan de mondiale politieke tijdgeest. Deze ommekeer ‘is ook Hongaars, Amerikaans, Russisch, want achter deze poging Netanyahu te vervangen door een ‘coalitie van verandering’ schuilt een zoektocht naar vernieuwing. Die was ‘onvermijdelijk’ nadat alle politieke wetten in Israël waren getart.

Uit Tsjechië klinkt een kritischer geluid. Met een gemeenschappelijke vijand ben je er nog niet, schrijft Hospodárské Noviny. Om dat punt kracht bij te zetten, verwijst de krant naar buurland Slowakije: daar stortte de coalitie die in 2018 gesmeed werd om premier Robert Fico van de macht weg te houden, het land in een permanente crisis. ‘Het bleek dat de gemeenschappelijke vijand als de kleinste gemene deler simpelweg niet volstond om volledig verschillende politieke krachten een gemeenschappelijke agenda te laten formuleren en uitvoeren.’

Bezetting Palestijnse gebieden

Louter een anti-Bibi-beleid is niet genoeg, schrijft ook politiek strateeg Dahlia Scheindlin in The New York Times. Volgens haar ligt de sleutel tot succes bij het opstellen van innovatief beleid. Scheindlin benoemt alvast drie pijlers waarop dat nieuwe beleid moet rusten: het mijden van een nationalistische, illiberale bestuursstijl, het opnieuw omarmen van democratische normen, en het formuleren van beleid om de bezetting van de Palestijnse gebieden te beëindigen.

Allereerst, zo benadrukt Scheindlin, moet de nieuwe coalitie ‘onmiddellijk een radicale breuk maken met de verdeeldheid zaaiende retoriek die Netanyahu gebruikte om de Israëlische samenleving te vergiftigen’. Het is volgens de politiek strateeg belangrijk dat de coalitie erin slaagt de koers van het nieuwe beleid uit te zetten, ook als niet alles meteen geïmplementeerd en opgelost wordt. ‘Als de nieuwe leiders hun veelbelovende ‘coalitie van verandering’ serieus nemen, moeten ze beginnen met het uiteenzetten van een visie, ook als ze de klus niet eigenhandig kunnen afmaken. Mozes is tenslotte ook het beloofde land niet binnengegaan, maar hij wees wel de weg.’

De ‘opmerkelijke’ coalitie markeert volgens The Washington Post niet ‘noodzakelijk het einde van de carrière van Netanyahu’, die al vaker terugkeerde vanuit een ogenschijnlijk geslagen positie. De krant waakt voor een overdosis optimisme: ‘De nieuwe regering zal de weg niet vrijmaken voor een vernieuwing van het ‘vredesproces’ tussen Israëli’s en Palestijnen, hoe hard dat ook nodig is, aangezien Bennett en een groot deel van de nieuwe coalitie tegen de Palestijnse staat zijn’.

Concessies Arabische partij

Maar een nieuwe regering zou de breuk tussen de Joodse en Arabische gemeenschappen binnen Israël, die tijdens de acties tegen Gaza gewelddadige confrontaties met elkaar zijn aangegaan, misschien wél (deels) kunnen herstellen. ‘De Arabische partij waarvan zij afhankelijk is, heeft concessies beloofd op het gebied van de begroting en wetgeving.’

Precies daar liggen de mogelijkheden, schrijft politiek commentator Donald Macintyre in de Britse krant The Independent. Want hoe fragiel ook, er is reden voor hoop, concludeert hij, door de deelname van de Arabische partij Ra’am. ‘Als de linkse politiek, inclusief degenen die de nederzettingen en de belegering van Gaza willen terugdraaien en zij die een einde willen maken aan de discriminatie van Palestijnen, ooit weer wil herrijzen, zal het in samenspraak moeten met de Arabische partijen. Het kan jaren duren voordat het vruchten afwerpt, maar het Joods-Arabisch partnerschap staat eindelijk op de politieke agenda in ­Israël.’

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden