Column Bert Wagendorp

Van mij mag het landenvoetbal morgen worden afgeschaft - maar dat zal wel weer niet

Bert Wagendorp

Zo, het wereldkampioenschap voetbal is ook weer begonnen. Ik schrik me elke keer ­kapot dat er alweer vier jaar zijn verstreken sinds de vorige editie, en zelfs acht sinds het WK dáárvoor. Het centrale thema van Rusland 2018 is de afwezigheid van Nederland. Niet wereldwijd, maar hier. Het navelstaren is intens en hemeltergend, maar we zijn er nog steeds niet uit: hoe kón dit gebeuren? Met de simpele constatering dat we lijden onder een gebrek aan goede spelers en dat de kwaliteit van de coaches ook naatje is, nemen de analisten geen genoegen: dat zou hen te snel van hun gespreksstof beroven.

Atlasleeuwen

Maar er is één troost: Marokko. Vroeger, toen we zelf nog meededen, kon Marokko ons niet zoveel schelen, maar dat is veranderd. Bij Marokko spelen Nederlandse jongens, dus eigenlijk zijn de Atlasleeuwen een soort van Halforanje. Die ontwikkeling had ik niet voorzien. Je kunt het beschouwen als een vorm van neokolonialisme – je eigent je uit een ander land iets toe waarover je zelf niet beschikt, namelijk voetbal-­succes. Maar misschien is het ook gewoon leuk en moeten we er verder niet te veel achter zoeken: je moet toch ergens voor kunnen juichen, bij zo’n WK.

Marokko speelde vrijdagmiddag de eerste WK-wedstrijd tegen Iran. Foto ANP

Jammer is het wel. Ik denk dat Ruud Gullit, Frank Rijkaard en Edgar Davids meer voor de integratie van Surinaamse Nederlanders hebben betekend dan alle integratieprogramma’s van de overheid bij elkaar. Toen Khalid Boulahrouz in 2004 koos voor Oranje, was dat een belangrijke doorbraak en een voorbeeld. In die zin zou je de keuze van Ziyech en Amrabat, bijna vijftien jaar later, als een nederlaag kunnen zien, als bewijs dat er iets hapert in deze samenleving.

NTR’s De Nieuwe Maan vroeg diverse voetballiefhebbers een filmpje te maken waarin zij hun steun betuigen aan Marokko – het programma heet Alle ballen op Ziyech. Onder anderen Louis van Gaal, Wesley Sneijder, Patrick Kluivert, Johnny de Mol en Ruud van Nistelrooij voldeden graag aan dat verzoek. Vooral de filmpjes van Van Gaal en De Mol zijn de moeite waard. Louis spreekt de Marokkanen streng maar vaderlijk toe, en dat klinkt bij de voormalige bondscoach altijd alsof Erik van Muiswinkel Louis van Gaal imiteert. De Mol blijkt beter Marokkaans te spreken dan Amsterdams. Zo goed zelfs dat Hakim Ziyech hem niet kan verstaan, want die spreekt alleen Nederlands en Engels.

Anachronistisch spektakel

Het WK voetbal is een anachronistisch spektakel. Er is amper een terrein te vinden waarop de mondialisering zo ver is doorgevoerd als in die sport. Clubs rekruteren spelers van over de hele wereld, als ze de bal maar lekker strak in de kruising schieten. Van de voetballers in de meeste WK-selecties spelen alleen de minst getalenteerden nog in eigen land, de rest is verkast naar de grote competities in Engeland, Spanje, Duitsland en Italië, om daar in no time multimiljonair te worden. Het begrip ‘land’ is in het voetbal een achterhaald concept, de Engelse Premier League is een multinational die zijn producten wereldwijd uitvent.

En dan is er opeens, om de twee jaar, een moment waarop het voetbal terugkeert naar de 19de eeuw, met een voetbaltoernooi waarin ‘land’ en bijbehorend ­nationalisme weer centraal staan: EK en WK. Voetballers die gewoonlijk alleen zijn geïnteresseerd in winnen met hun club, een profijtelijke transfer en een nieuwe tattoo, worden opeens geacht vlaggedragers van hun land te zijn.

Steeds vaker ís het hun land helemaal niet. Hassan Bahara – die voor de Volkskrant Marokko’s WK-perikelen nauwgezet volgt – berichtte deze week dat van alle WK-spelers 13 procent is geboren en getogen buiten het land waarvan ze het shirt dragen. Het moment waarop er geen in Marokko geboren Marokkanen meer in het nationale elftal spelen, nadert met rasse schreden.

Van mij mag het landenvoetbal morgen worden ­afgeschaft. En als dat niet gebeurt – en dat zal wel weer niet – ben ik ervoor om elke speler voortaan de volledige vrijheid van landenkeuze te geven, onafhankelijk van zijn paspoort. Verder zouden ze naar hartelust van land moeten kunnen wisselen – van de Fifa mag Ziyech nu nooit meer voor Oranje uitkomen, omdat hij heeft meegespeeld met Marokko.

En verder ben ik voor België.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.