Column

Van de nodige censuur komt vaak weinig terecht

Beeld thinkstock

De film Jurassic World is racistisch. Op een gegeven moment zijn de pachycephalosauriërs namelijk ontsnapt en die zijn heel gevaarlijk dus iemand besluit dat te melden. Maar pachycephalosauriër is best een lang woord. In paniek roept ze dus: 'De paki's lopen los!' Blijkbaar wisten de Amerikaanse makers van de film niet dat 'Paki' in Engeland een lelijk woord is voor mensen van Zuid-Aziatische afkomst, met als gevolg dat miljoenen bioscoopgangers nu diep zijn gekwetst.

Oei, hoor ik u denken. Zijn zulke rampen niet te voorkomen?

Jazeker wel. Zoals de wijze Dr. Strangelove al zei: met computers is het makkelijk te doen. Momenteel wordt bijvoorbeeld al 'speciale software' ontwikkeld voor middelbare scholen om radicaliserende pubers te betrappen. Zodra een leerling straks 'jihad' of 'ISIS' intikt op een schoolcomputer, gaat ergens een belletje rinkelen en wordt passend ingegrepen.

Simpel, elegant, waterdicht.

Nog een voorbeeld: de Anne Frank Stichting pleit voor 'systemen' waarmee kan worden vastgesteld wat er in stadions voor lelijks wordt gezongen en wie ermee begint. Dat blijkt namelijk best lastig: 'Wie niet springt die is geen Jood' is niet antisemitisch, maar 'wie niet springt die is een Jood' wél. En als een ander vak dan ook nog 'Sssssssst!' doet, is de verwarring compleet. Het 'systeem' pikt de schuldige er straks natuurlijk feilloos uit.

Een groot probleem bij het verbieden van woorden is dat elke uitspraak een context heeft en bijna niemand precies bedoelt wat hij zegt. Daardoor krijg je discussies over 'humor' en 'ironie', waardoor van de nodige censuur vaak weinig terechtkomt. Computergestuurde systemen, hoopt men nu, zouden het vuile werk buiten beeld kunnen opknappen, keihard en betrouwbaar, terwijl wij slapen. Zoals een muizenval. De volgende ochtend wordt misschien nog zachtjes gepiept, maar het lesje is geleerd: sorry meneer Cox, de computer zegt nee.

De EO heeft zelf zo'n muizenval gebouwd, maar is zo sadistisch er juist een heleboel camera's op te zetten. Zoals je gelegenheidsdieven kunt maken met een lokfiets, blijk je ook situaties te kunnen creëren waarin sluimerhufters zich blootgeven. Helaas bleek deze week dat de EO-inquisitie niet kan omgaan met zo veel macht, zodat het systeem, denk ik, uiteindelijk moet worden uitbesteed aan dat prachtige, onfeilbare instituut: de overheid.

Langs snelwegen en sportvelden zullen kwetspalen worden neergezet, die alles filteren wat er gezegd wordt. De NPO kan daar, ter lering en vermaak, dan weer een mooi tv-format van bakken. 'Snapt u waarom we u langs de kant zetten? Nee? Dan mag u de beelden even terugzien in de auto. Kijk hier, op de rotonde bij de Ulftseweg... dat brommertje snijdt u af... goed luisteren... wat mompelt u? Kutmarokkaan! Vindt u dat normaal? Nee toch? Daar gaat dan nog een wettelijke correctie vanaf, dan komen we uit op... teringallochtoon, maar dat is nog altijd véél te hard.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden