Valentijnsdag: je hormonen beïnvloeden op wie je verliefd wordt

Vrouwen, weet Mark van Vugt, hanteren bij hun keuze voor mannen een beetje-van-dit-beetje-van-dat-strategie. Behalve als ze in hun meest vruchtbare periode zitten: dan willen ze een échte man.

Valentijnsdag is in aantocht.Beeld anp

Kijk op vrijdag 14 februari maar even goed in je brievenbus, postvak, schooltas of inbox. Wie weet zit er een kaart bij van een bekende of anonieme geliefde. Want het is Valentijnsdag, de dag waarop jaarlijks wereldwijd de romantische liefde wordt gevierd.

Wat ooit begon als een christelijke feestdag ter herdenking van de martelaar St. Valentijn, die de Romeinse soldaten in de echt verbond die van Rome niet mochten trouwen, is inmiddels uitgegroeid tot de Internationale Dag van de Liefde.

Verkopers van bloemen, kaarten, postzegels en chocola doen die dag uitstekende zaken. Toch is het altijd maar weer de vraag wat je uiteindelijk opschiet met die aandacht. Moet je die liefdesuiting nu beantwoorden of negeren? Wordt het ooit wat tussen jou en je Valentijndate? De wetenschap van de liefde staat nog in de kinderschoenen. Het lijkt er steeds meer op dat, althans voor vrouwen, verliefdheid in enige mate wordt beïnvloed door de menstruele cyclus. Kort gezegd: of een date een succes wordt hangt samen met waar je bent in je maandelijkse periode.

Uit veel onderzoek blijkt dat wat een vrouw aantrekkelijk vindt in een man schommelt. In die paar dagen per maand dat vrouwen het meest vruchtbaar zijn, blijken ze meer op 'echte' mannen te vallen dan buiten de vruchtbare periode. Het gaat dan om mannen die sterke masculiene trekjes hebben, zowel qua gedrag (dominant, tikje arrogant) als qua uiterlijk (scherpe kaaklijn, forse wenkbrauwen, gespierd lichaam). Denk aan een George Clooney of Colin Farrell, of dichter bij huis, een Daniël Boissevain, Theo Maassen of Twan Huys.

Hoe weten we dit? Evolutionair psychologen laten grote groepen vrouwen bijvoorbeeld kijken naar foto's van mannen wiens gezicht meer of minder mannelijk is gemaakt met behulp van een gezichtsvervormingsprogramma. Of we laten vrouwen kijken naar video's van mannen die zich meer of minder dominant gedragen ten opzichte van elkaar. Wat blijkt? Vrouwen hebben rond de tijd van ovulatie een sterkere voorkeur voor de masculiene man. Waarom is die voorkeur geëvolueerd? Omdat vrouwen de kans op sterk nageslacht willen vergroten. Het is dus in hun belang om mannen te kiezen die goede genen bezitten. Maar goede genen kun je niet direct zien. Dus letten vrouwen op uiterlijke kenmerken die kunnen wijzen op sterke genen. Testosteron hangt masculiniteit en dominantie en is een goede indicator van goede genen bij de man. Bij allerlei diersoorten, van apen tot vogels, zien we dat vrouwtjes als ze zich willen gaan voortplanten een voorkeur hebben voor de meer mannelijke types.

Maar - en dit is met name van belang bij de menselijke soort - vrouwen selecteren mannen op nog een andere kwaliteit: hun bereidheid om in hun kroost te investeren. Onze kinderen moeten namelijk heel lang verzorgd worden voordat ze uiteindelijk zelf nageslacht gaan produceren (of in ieder geval het huis uit gaan, zucht!). Dus kiezen vrouwen niet alleen voor 'goede genen', maar ook voor 'goede vaders'. Helaas bezitten weinig mannen deze ideale combinatie en is de competitie onder vrouwen voor dergelijke mannen extreem sterk. Bovendien, zo blijkt uit onderzoek, zijn 'goede genen'-mannen niet de meest trouwe mannen. De Clooneys van deze wereld lopen over het algemeen niet over van vaderlijke gevoelens.

George Clooney en wat vrouwelijke bewonderaars.Beeld afp

Het lijkt er daarom op dat vrouwen er wat de liefde betreft een flexibele beetje-van-dit-strategie op nahouden. Die is misschien nog het beste te vergelijken met dubbelvla. Als vrouwen in hun meest vruchtbare periode zijn - en de kans op nageslacht na seks het grootst is - gaan ze met name voor de mannelijke types. Daarbuiten kiezen ze, afhankelijk van hun eigen persoonlijkheid, voor goede genen of goede vaders.

Zo kan het gebeuren dat er overal ter wereld goede vaders rondlopen die denken dat ze de biologische vader zijn van de kinderen die ze opvoeden, maar dat in werkelijkheid niet zijn. Volgens Brits onderzoek geldt voor 1 op de 10 mannen dat ze, om het maar oneerbiedig uit te drukken, een koekoeksjong aan het verzorgen zijn.

Een andere grote 'maar' is dat deze evolutionaire, 'oude' voorkeur van vrouwen waarschijnlijk in de war wordt gebracht door een modern voorbehoedsmiddel: de pil. Vrouwen die aan de pil zijn worden in onze onderzoeken niet meegenomen, dus we weten nog niet welke invloed dit anticonceptiemiddel heeft op de partnerkeuze. Maar het lijkt voor de hand te liggen dat de pil, die je hormoonhuishouding reguleert, mede bepaalt of je verliefd wordt en op wie.

Dus geachte Valentijners, geniet van deze bijzondere dag! Maar weet dat er subtiele redenen kunnen zijn - waar je geen invloed op hebt - die bepalen of je date een succes wordt of niet.

Mark van Vugt (1967) is evolutionair psycholoog en hoogleraar aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Voor Vonk, het zaterdagse achtergrond- en opiniekatern van de Volkskrant, blogt hij geregeld over de 'vreemde, buitenissige en saillante aspecten van menselijk gedrag'. Hij is op Twitter te volgen via @ProfMarkvugt.

Mark van VugtBeeld Els Zweerink
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden