Column

'Ukkie' wil met woorden de wereld mooier maken en begrip bevorderen

Leestip: het essay 'De wereld is een bak vol modder' dat afgelopen week verscheen in De Groene Amsterdammer. Auteur is Hizir Cengiz (18), vwo-scholier uit Den Haag die in het essay een beklemmende schets geeft van zijn leven in de Haagse Schilderswijk. Een 'ukkie' noemt Cengiz zichzelf in het essay. Dat klopt. Maar wel een ukkie dat keelsnoerende zinnen kan schrijven.

Hizir Cengiz

Een voorbeeld: 'Samet was lang, wit en stil. Zijn broer ging na een aantal jaren niet meer naar school en bracht zijn dagen door achter spelcomputers. Zijn vader, een grote man, zat hele dagen in het café in de straat. Achter geblindeerde ramen sloeg hij blikken gif achterover.'

Ik wacht Cengiz op bij de ingang van zijn school, het Edith Stein College in Den Haag. 'Ik wist niet eens wat een essay is', vertelt Cengiz mij. 'Ik moest het opzoeken. Blijkbaar kun je allerlei teksten een essay noemen. Misschien schreef ik inderdaad een essay.'

Cengiz schrijft al een tijdje voor scholieren.com en het lokale blaadje Straatnieuws. Maar pas vorige week, toen hij het honorarium voor zijn essay opstreek, durfde hij zijn moeder te vertellen dat hij een schrijver is. 'Mijn moeder hief een smeekbede aan. Ze bad dat ik nog heel succesvol mag worden.'

Als ik Cengiz spreek heeft hij zijn debuut in de Groene nog niet gedeeld op sociale media. Ook op school heeft hij (vergeefs) geprobeerd er geen ruchtbaarheid aan te geven. Waarom? 'Ik ben gewoon nerveus voor de reacties. Ik weet niet of wat ik doe goed of slecht is. Ik ben nog maar een ukkie in het schrijven.'

Ik verwachtte een vroegwijs kind dat heeft geleefd op een dieet van stilistische meesters. Maar Cengiz noemt zichzelf geen lezer. Als ik hem vragen stel over de ambachtelijke kant van het schrijven, kijkt hij mij aan met grote, verschrikte ogen. 'Ik weet echt niet wat ik moet antwoorden', zegt hij een paar keer.

Ik hou erover op. Laat hem lekker een onbedorven natuurtalent wezen.

Over de inhoud van zijn essay wijdt Cengiz iets makkelijker uit. Die is inktzwart. De Schilderswijk komt in zijn essay naar voren als een wereld waar de lokroep van de criminaliteit en het jihadisme voor sommigen haast onweerstaanbaar is. Klopt dat? En is hij niet bang het negatieve imago van de wijk te versterken?

'Dit is de Schilderswijk zoals ik die ken', zegt Cengiz. 'Ik sta nog steeds achter de inhoud. Maar ik heb ook beschreven waar die ellende vandaan komt. Dat is armoede. Dat is de frustratie van mensen die een goed leven willen bouwen, maar steeds wegzakken in de modder.'

Waarom zakte Cengiz niet weg in de Schilderwijkse modder? Deels heeft het te maken met zijn eigen positieve grondhouding, zegt hij. 'Ik geloof heel sterk dat je je lot in eigen handen kunt hebben.'

Een andere reden waarom hij niet kopje-onder is gegaan, is het afschrikwekkende voorbeeld dat zijn generatiegenoten in de Schilderswijk hem gaven. Sommigen eindigden in de cel, anderen als jihadist in Syrië.

'Ik ben blij dat ik in de Schilderswijk ben opgegroeid. Ik heb hier gezien hoe erg het mis kan gaan als je van het rechte pad afdwaalt.'

Daar had Cengiz het bij kunnen laten - de mislukking van anderen opvatten als een waarschuwing voor hoe het niet moet. Gelukkig heeft hij het talent om die ervaringen om te buigen in iets moois. Uit zijn essay: 'Op allerlei manieren probeert Dogan geld te maken. Hij wil namelijk bouwen. Een auto kopen, reizen, studeren, werken, zijn moeder gelukkig maken. Maar telkens mislukt het. De politie pakt hem weer op. De officier doet onderzoek. De rechter veroordeelt hem. Zijn haat jegens ambtenaren groeit.'

Ook met fotografie probeert Cengiz iets moois te maken van de misère in de Schilderswijk. Op zijn telefoon laat hij mij prachtige zwart-witfoto's zien die hij heeft gemaakt van een paar kleurrijke Schilderswijkers. Een foto trekt in het bijzonder de aandacht: het is van een oudere autochtone man, die precies is vastgelegd op het moment dat hij schatert.

'Ik wil de wereld mooier maken', zegt Cengiz een paar keer, en niet één keer klinkt het kwezelachtig. Als we teruglopen naar het Edith Stein College vertelt Cengiz hoe magisch het is om mensen te vangen in woorden. Hoe je er wederzijds begrip mee kunt bevorderen. Daar wil hij verder in groeien, het beter in de vingers krijgen. Blijf schrijven, vertel ik hem, want we hebben mensen als jij nodig.

De schaterende man.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden