Column René Cuperus

Uiteindelijk heeft de wereld het meest te winnen bij een open relatie met China

China komt een faire plaats toe in de wereldorde. Na de zogenaamde ‘eeuw van vernedering’, van de Opiumoorlog in 1839 tot de stichting van Volksrepubliek China in 1949, keert de oude Chinese beschaving weer terug naar zijn positie van Rijk van het Midden.

Dat zou niet met een nieuwe Koude Oorlog verwelkomd moeten worden, zoals velen in Washington geneigd zijn te doen. In Amerika maken ze van de opkomst van China een gevecht om wereldhegemonie. Ruling power versus rising power.

Het is prima om China tegendruk te geven, en het te dwingen zich aan de spelregels van de wereldhandel te houden. Desnoods via een handelsconflict. Het mag niet wegkomen met staatskapitalistische bevoordeling van eigen bedrijven en met slinkse technologiediefstal.

Maar uiteindelijk heeft de wereld het meest te winnen bij een open, op samenwerking gerichte relatie met China. Juist hiervoor hield de Duitse minister van Economie en Energie, Peter Altmaier, deze week in Shanghai een opmerkelijk pleidooi. Venus en Mars staan anders tegenover China.

Het Westen moet ook zijn bevooroordeelde reflex bedwingen om alles wat ‘niet-Westen’ is moreel te demoniseren. Daarvoor waarschuwde onlangs de Singaporese intellectueel Kishore Mahbubani, die uitgebreid in ons land op bezoek was. Hij heeft wel een punt. Te makkelijk zien wij ons als de moreel deugenden, die alle anderen de maat nemen.

Wij, de multilaterale liberale democraten, tegenover mensenrechtenschenders en autoritair heersenden.

Afrika deugt niet. Rusland deugt niet. China deugt niet. In de ogen van het moreel arrogante Westen is alles al gauw onder de maat. Het Westen past iets meer mondiale bescheidenheid, al was het maar vanuit het besef dat de universele mensenrechten, die het Westen op zich terecht als maatstaf hanteert, zijn voortgekomen uit de twintigste-eeuwse westerse barbarij van wereldoorlogen en de Holocaust.

China verdient respect voor de ongelooflijke ontwikkeling die het heeft doorgemaakt. Voor het technologisch en organisatorisch vernuft waarmee het de twintigste eeuw min of meer heeft overgeslagen, en in één keer de eenentwintigste high tech-eeuw binnendenderde. Het komt ook grote waardering toe voor het zo massaal terugdringen van armoede. Uniek in de wereldgeschiedenis.

Misschien moet zelfs de Nieuwe Chinese Zijderoute, het zogenaamde Belt and Road Initiative, niet direct veroordeeld worden. Dat omvat een wereldomspannend handel-infrastructuurnetwerk, van China tot diep in Afrika en Europa. Wie weet lukt het China landen in Afrika beter te ontwikkelen dan het onze ontwikkelingshulp ooit is gelukt. Dat zou ook winst voor Europa zijn.

China komt een faire plaats toe in de wereldorde. Dat leek me altijd de niet-hysterische, wijze lijn. Tot ik de huiveringwekkende reportage zag die de BBC onlangs in China maakte. Inside China’s ‘thought transformation’ camps, heet de mini-documentaire die ons een unieke blik gunt op de brainwash-centra in China’s westelijke regio Xinjiang. Dat is de provincie waar Oeigoeren en Kazachen wonen − etnisch niet-Chinees en moslim.

China liet bij hoge uitzondering journalisten in het gebied toe en de BBC wist dat bezoek op briljante wijze te benutten om voorbij de in scène gezette modelkampen te filmen. China blijkt bezig een groot deel van de islamitisch-Oeigoerse bevolking her op te voeden tot gedweeë Chinezen. Tienduizenden mensen (de VN en mensenrechtenorganisaties spreken over meer dan een miljoen) zitten zonder veroordeling of proces vast in met wachttorens en camera’s bewaakte opvoedingscentra. Daar krijgen ze les in de Chinese taal en in de geschriften van de Chinese president Xi.

Letterlijk zegt men dat deze internering bedoeld is om foute gedachten te vervangen door goede gedachten. Voor de separatistisch-terroristische aanslagen van enkele Oeigoeren wordt een heel volk gebrainwasht. Dat klinkt bijna alsof hier sprake is van ‘geestelijke genocide’. Terrorisme is niet de enige achtergrond. Xinjiang is qua ligging cruciaal voor de Nieuwe Zijderoute, het prestigeproject van Xi. Totale repressie moet voor totale stabiliteit zorgen.

Zoveel is duidelijk: met dit brainwash-project kan China geen faire plaats opeisen in de wereldorde. Een eeuw van vernedering kan men niet afsluiten met vernederingen in Xinjiang, noch in Hongkong.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden