Opinie

'Uit trap van agente blijkt gevaarlijke mentaliteit'

Het is ongepast hoe de korpschef omgaat met het optreden van de agente tegen de dronken man, meent wetenschapsjournalist Rik Smits.

Een still van het filmpje waarop te zien is hoe de agente een trap geeft aan de zwerver. Beeld anp

Het is moeilijk uit te maken wat ongepaster is: het schielijk door het Openbaar Ministerie (OM) seponeren van de aangifte inzake het via YouTube bekend geworden geweld van een Rotterdamse agente tegen een bezopen zwerver, of de irritatie die haar korpschef dinsdag ventileerde over het protest daartegen door burgers 'zonder het hele verhaal te kennen'. Wel is duidelijk dat zowel de agente als de korpschef blijk geeft van een bedenkelijke, gevaarlijke mentaliteit.

Volgens het OM had de agente juist en passend gehandeld, omdat de man zich in een eerder stadium agressief gedragen had en slechts aan één hand geboeid was. Vanwege die los slingerende handboei heeft zij de man toen 'met enige gerichte trappen tegen de grond gewerkt'.

Dat klinkt heel beheerst en adequaat, maar we zagen iets anders: een man die groggy van drank en pepperspray tegen een muur hing en door twee getrainde en bewapende politiemensen zonder zichtbare noodzaak ongeremd in elkaar getremd werd. Het was beheerst noch adequaat. Het was respectloos, onwaardig wangedrag waaruit onverholen minachting sprak. Zware mishandeling van een ernstig aangeslagen tegenstander.

Erger is nog dat de agenten de ellende zelf veroorzaakt hadden. Voor zover bekend - en niet tegengesproken - lag de man dronken te slapen in een portiek, een onmetelijk gering vergrijp. Hij werd met de wapenstok wakker gepord, wat de dronkaard - hoe verrassend - nijdig deed ontwaken. De escalatie ging snel: de zatlap deelde een mep uit of probeerde dat, en kreeg, hup, pepperspray in de ogen gespoten, een probaat middel om een benevelde, zich belaagd voelende geest door het lint te laten gaan. Daarop moest de agressieveling geboeid worden, wat de agenten zo klungelig aanpakten dat de boeien aan slechts een pols vastzaten.

Kooigevecht
De rest hebben we gezien. Door eigen toedoen lieten twee politiemensen een kwestie van niks escaleren tot een compleet kooigevecht. Dat doet op zijn zachtst gezegd twijfelen aan hun competentie en oordeelsvermogen - en aan hun mentaliteit, hun manier van tegen mensen aankijken en met ze omgaan.

Door dat alles te bestempelen als 'juist', geeft de korpschef een niet mis te verstaan signaal aan zijn agenten af: 'Escaleer er maar op los, dat los je op met geweld. De burger is je vijand, pak hem voor hij jou pakt.' De burger laat hij weten dat kritiek van volk dat 'het hele verhaal niet kent' ongewenst is. Burgers hebben zich niet met het werk van de politie te bemoeien. In je hok of de wapenstok!

Zo'n kijk op de zaken past een Nederlandse korpschef niet. Wij burgers hebben aan de politie het binnenlandse geweldsmonopolie toevertrouwd. Dat is een eervol blijk van vertrouwen, maar ook een gevaarlijk geschenk waarmee uiterst behoedzaam moet worden omgesprongen. Dat betekent ten minste voortdurend open verantwoording afleggen en de-escaleren waar dat maar enigszins kan. Het allerlaatste wat de politie mag doen is de oren sluiten voor kritiek vanuit de samenleving, haar opdrachtgeefster.

Filefuik
De Rotterdamse korpschef lijkt dat niet te beseffen. Helaas is hij niet de enige, er gebeurt nogal wat zorgelijks in politiekringen. Denk behalve aan de onderhavige kwestie bijvoorbeeld aan de schrikbarende, onverklaarde stijging van het aantal schietincidenten, die soms ook voor de politie zelf dramatisch aflopen. Of aan het bestaan van de filefuik en het debacle van Hoek van Holland een paar jaar geleden.

En was het niet de Amsterdamse ex-korpschef Joop Van Riessen die het alweer lang geleden bestond te verklaren dat 'de politie allang je beste vriend niet meer is' (iets wat de Rotterdamse burgemeester Aboutaleb hem in 2010 nazei)? Dat hoort de politie nu juist wél te zijn: de ultieme, belangeloze vriend waarop de burger al dan niet in nood kan vertrouwen, en tot op zekere hoogte ook de delinquent. De politie is er immers niet om te straffen of te wreken, maar om ontsporingen recht te zetten en te voorkomen. Als het echt niet anders kan met geweld - maar dan ook alleen dan.

Rik Smits is taalkundige en wetenschapsjournalist.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden