Opinie

Uber paait de consument, maar naait de burger

Nogal wat politici en economen bepleiten maximale vrijheid voor ondernemingen, investeerders en speculanten. Ze zien daarin allerlei voordelen, terwijl de effecten op de lange termijn voor een meerderheid van de burgers schadelijk zijn.

Daan Brouwer
null Beeld ap
Beeld ap

Dat deze stroming domineert is af te lezen aan de lage lonen, daling van het aantal regels, afbraak van de ontslagbescherming, marginalisering van de vakbonden en de onttakeling van het sociale vangnet voor wie door werkloosheid, ziekte of andere oorzaken in moeilijkheden komt. Vooral om voor de concerns en de daaraan verbonden buitensporig rijken door wier belang ze zich laten leiden lagere belastingen mogelijk te maken.

In dit patroon past de opkomst van 'bedrijven' als Uber. Uber probeert het publiek te verleiden met heel goedkope taxitarieven. Bonafide professionele taxichauffeurs zijn natuurlijk de dupe, maar uiteindelijk worden ook belangen van een overweldigende meerderheid van de burgers ernstig geschaad.

Prijsvechters als Lidl, Action, goedkope postbedrijven en Uber hebben eenzelfde maatschappelijke werking als die van supermarktketen WalMart in de Verenigde Staten. Dat is een van de grootste bedrijven ter wereld. Robert B. Reich, minister van Arbeid in de regering Clinton, schetst in zijn bestseller Supercapitalism de rampzalige gevolgen van het succes van WalMart, niet alleen voor de economie, maar voor de hele samenleving.

Het bedrijf buit de werkloosheid en de daarmee samenhangende machteloosheid van de werknemers maximaal uit en betaalt absurd lage lonen. Het dwingt leveranciers zulke lage prijzen af dat ook die de lonen verlagen of hun productie naar lagelonenlanden verplaatsen. Concurrerende supermarkten kunnen niet anders dan hetzelfde doen. In de binnensteden vindt een kaalslag plaats, omdat traditionele winkeliers een voor een het loodje leggen.

WalMart vormt in zijn eentje een belangrijke oorzaak van de buitensporige ongelijkheid tussen arm en rijk in de VS. Eigenaar van WalMart is de familie Walton, verreweg de rijkste ter wereld, met een vermogen van 152 miljard dollar.

Bedrijven als WalMart en Uber paaien mensen in hun hoedanigheid van consument, maar naaien hen als werknemer, kleine zelfstandige en burger. Uber probeert het imago te creëren van een hippe innovatieve onderneming. Maar wie daar doorheen kijkt, ziet aan de ene kant een handjevol profiterende Amerikaanse investeerders miljardair worden en aan de andere kant amateur-chauffeurs die wanhopig proberen wat schamele extra euro's bij elkaar te scharrelen. Een sjofele bedoening, die je eerder in Albanië of Bulgarije zou verwachten.

Is dit de vernieuwing waarop we in Nederland zitten te wachten? Zelfbenoemde deskundigen bazelen in de media over 'de nieuwe economie'en 'de dynamische internetsamenleving'. Uitwassen als Uber trekken de hele samenleving omlaag en leiden alleen maar tot verpaupering.

Daan Brouwer, auteur van Waarom de mensen balen van de politiek.

undefined

null Beeld ap
Beeld ap
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden