Opinie

Tweede debat is laatste strohalm voor Trump

Vannacht vindt het tweede debat plaats tussen de presidentskandidaten Trump en Clinton. Na zijn slechte optreden tijdens het eerste debat en alle kritiek naar aanleiding van het videofragment met uiterst seksistische opmerkingen van de Republikein is succes vannacht een absolute noodzaak voom kans te blijven houden op het Witte Huis. Er ligt een kans voor hem op voorwaarde dat hij zich deze keer wel grondig heeft voorbereid.

Donald Trump. Beeld ap

Minder dan twee weken geleden had de Trump-campagne de wind nog vol in de zeilen. Clinton lag onder vuur vanwege haar denigrerende opmerking over de aanhang van Trump die zij 'betreurenswaardig' had genoemd. Daarnaast werden er vraagtekens gezet bij haar gezondheid en lukte het haar maar niet om de al langlopende affaire rondom haar e-mailgebruik als minister definitief achter zich te laten. Trump was zijn achterstand in de peilingen hard aan het inlopen.

Het eerste debat

Toen kwam het eerste debat en veranderde alles. Clinton overtroefde Trump op alle fronten. Met open ogen liep hij de ene na de andere zorgvuldig door de Democraten opgezette val in. Hij werd in de verdediging gedrukt over zijn belastingmoraal, zijn jarenlange claim dat Obama niet in de VS is geboren, zijn positie inzake de Amerikaanse aanval op Irak in 2002 en zijn vrouwonvriendelijkheid. De rollen zijn sindsdien volledig omgedraaid. Trump zit in de hoek waar de klappen vallen. In de peilingen vergroot zijn achterstand met de dag en de Republikein is dagelijks fulltime bezig de steeds groter wordende schade die sinds het eerste debat is opgelopen enigszins te repareren.

Het laat zien hoe groot de invloed van verkiezingsdebatten op het verloop van een verkiezingscampagne zijn. Op de eerste plaats omdat er massaal naar gekeken wordt. Naar het eerste debat keken rond de honderd miljoen Amerikanen. Maar vooral ook omdat een verkiezingsdebat bij uitstek de kans biedt om het verschil in persoonlijkheid en standpunten tussen de twee kandidaten te beoordelen. Live, onder enorme druk en in een unieke rechtstreekse confrontatie. Spraakmakende momenten worden na afloop dagenlang eindeloos herhaald en bieden stof tot scherpe analyses. Vaak zie je dat de belangrijkste clashes en fouten tijdens het eerste debat het nieuws domineren tot aan het tweede debat dat vervolgens weer leidend is voor het nieuws tot aan het laatste debat en de verkiezingsdatum.

Slechte voorbereiding

Het was dan ook verbijsterend om te zien hoe slecht voorbereid Trump het eerste debat in ging. Tegen de adviezen van zijn adviseurs in vertrouwde hij op zijn tot dan toe succesvolle strategie van lange speeches uit de losse pols met af en toe een controversiële uitspraak. Maar die strategie werkt niet tijdens een debat. Debatten vereisen een grondige, minutieuze voorbereiding waarbij alle mogelijke aanvallen van je opponent worden bestudeerd en voorzien van korte, krachtige en mediagenieke antwoorden die blijven hangen en zo vaak geoefend worden dat ze tijdens het debat spontaan overkomen. Daarnaast moet je nadenken over hoe je de zwakste plekken van je tegenstander met een simpel, doeltreffend en verrassend voorbeeld kan blootleggen. Dit in de wetenschap dat hij of zij zonder bedenktijd direct zal moeten antwoorden en hopelijk zal vastlopen.

Trump had ogenschijnlijk niets voorbereid. En dus ging het mis. Op de te verwachten aanval over zijn dubieuze belastingmoraal kwam hij niet verder dan 'that makes me smart`. Deze uitspraak achtervolgt hem sindsdien. Ook op de zorgvuldig voorbereide aanval van de Democraten op zijn vermeende vrouwonvriendelijkheid aan de hand van een concreet voorbeeld van een voormalige Miss Universe kwam hij niet verder dan een lang en onsamenhangend antwoord. En dus werd dit voorbeeld de dagen erna uitgebreid uitgemolken door de Clinton campagne met extra voorbeelden in verschillende verkiezingsspotjes. Met als extra geschenk de video die gisteren openbaar werd gemaakt.

De voorbereidingen voor het tweede debat in St. Louis zijn in volle gang. Beeld afp

Clinton was daarentegen op alles voorbereid tijdens het eerste debat. Toen Trump haar wilde inwrijven dat hij de afgelopen dagen in meerdere staten campagne had gevoerd terwijl zij thuis het debat zat voor te bereiden gaf zij gedecideerd te kennen dat dit waar was en dat ze er trots op was dat zij de voorbereiding van het debat serieus nam. Net zoals zij de voorbereiding van het presidentschap een serieus nam. Een perfecte manier om het verschil tussen haar en Trump bloot te leggen. En dus werd dit fragment eindeloos herhaald.

Het kan niet anders dan dat de ervaring van het eerste debat en de gevolgen er van er toe geleid hebben dat Trump de voorbereiding van het tweede debat wel serieus heeft genomen. Als je kijkt naar de opzet van dit debat dan liggen er zeker kansen voor hem. Het wordt een 'Town Hall Debate' wat inhoudt dat de vragen niet door een moderator maar rechtstreeks door kiezers in de zaal gesteld worden. Dat levert een hele eigen dynamiek op. Het komt er vooral op aan dat je contact maakt met de vragensteller en laat zien dat je zijn vraag en emotie begrijpt. Dossierkennis en harde feiten zijn veel minder van belang. Clinton moet het juist vooral hebben van dossierkennis daar waar Trump veel meer de taal en het gevoel van de het volk bespeelt. Dit kan hij maximaal gaan uitbuiten.

Nu de een na de andere prominente Republikein zich van Trump distantieert en alle negatieve aandacht op hem gericht is lijkt het debat van vannacht zijn misschien wel laatste kans om nog terug in de race te komen. Hij zal met een korte, krachtige en oprechte verdediging moeten komen en zo snel mogelijk de aandacht moeten zien te verleggen naar zwakke plekken van Clinton. Maar hiervoor geldt dat je er niet op mag vertrouwen dat de briljante antwoorden je vanzelf wel zullen invallen. Als Donald Trump daar voor een tweede keer wel vanuit gaat dan zal hij zonder enige twijfel hard onderuit gaan vannacht en zijn zijn kansen op het presidentschap naar alle waarschijnlijkheid definitief verkeken.

Roderik van Grieken is directeur van het Nederlands Debat Instituut

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden