Column New York Times

Twee vrouwen, helden van onze tijd

Beeld REUTERS/AFP

Dit is een moedeloos stemmend relaas over machthebbers en pestkoppen. Toch treffen we naast enorme slechtheid vaak grote goedheid aan. Laten we vandaag dus moed putten uit twee helden.

Deze vrouwen zijn dapper in verzet gekomen tegen vrouwenhaat en dictatuur. De een in Iran, de ander in Saoedi-Arabië. Die twee landen mogen dan elkaars vijanden zijn, ze vinden elkaar in hun barbaarse behandeling van vrouwen. Omdat ze deze twee vrouwen proberen te verpletteren en te smoren, moeten we hun namen van de daken schreeuwen.

Nasrin Sotoudeh (55) is een Iraanse schrijver en mensenrechtenadvocaat die het al tientallen jaren opneemt voor vrouwen en kinderen. Haar familie heeft laten weten dat ze nog eens 33 jaar gevangenisstraf krijgt, boven op de vijf jaar die ze nu uitzit, plus 148 zweepslagen.

Loujain al-Hathloul (29), leider in de Saoedische vrouwenbeweging, stond woensdag terecht, na maandenlang te zijn opgesloten en gemarteld. Ze is gegeseld, seksueel belaagd en blootgesteld aan waterboarding en elektrische schokken.

Volgens haar zus Alia al-Hathloul heeft Loujain eindelijk de aanklacht te horen gekregen: ze wordt verdacht van contacten met mensenrechtenorganisaties en van het bekritiseren van het Saoedische ‘voogdijsysteem’ voor vrouwen.

Ik heb Hathloul al voorgedragen voor de Nobelprijs voor de Vrede en daarvoor is ze nu ook echt genomineerd. Laat ik mijn voordracht bijstellen: Hathloul en Sotoudeh moeten die Nobelprijs samen krijgen voor hun moedige strijd voor vrouwenrechten en tegen rivaliserende dictators die maar één ding gemeen hebben: hardvochtige vrouwenhaat.

Natuurlijk zullen er mensen roepen dat het probleem domweg de islam is. Dat is mij te gemakkelijk, maar we kunnen wel stellen dat de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman en de Iraanse ayatollah Ali Khamenei samen het imago van de islam wereldwijd meer bezoedelen dan een heel leger van godslasteraars.

‘Te barbaars voor woorden’, zei het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken over de straf van Sotoudeh. Helemaal waar. Maar datzelfde ministerie weigert het martelen en vasthouden van Hathloul in gelijke bewoordingen te hekelen. Waarom? Omdat de Saoedi’s onze bondgenoten zijn en de Iraniërs onze vijanden.

De regering-Trump lijkt niet te begrijpen dat als je je alleen druk maakt over mensenrechten in landen die je minacht, je je in feite helemaal niet druk maakt over mensenrechten.

Volgens Alia al-Hathloul moest haar zus een brief ondertekenen waarin ze om koninklijke gratie vraagt. Daarna lijkt ze niet meer te zijn gemarteld. Ik hoop maar dat de kroonprins een manier zoekt om zijn brute mishandeling van vrouwenrechtenactivisten af te zwakken en haar uiteindelijk de gratie verleent waarom zij heeft ‘gevraagd’.

Intussen lijkt Iran de teugels nog strakker aan te halen. Volgens Amnesty International zijn in Iran vorig jaar ruim zevenduizend dissidenten gearresteerd en is de straf van 38 jaar voor Sotoudeh – als het waar is – de strengste straf voor een mensenrechtenactivist in Iran sinds jaren. In de Iraanse staatsmedia wordt gesuggereerd dat ze een kortere straf heeft gekregen, maar Sotoudeh en haar familie zijn geloofwaardiger.

‘Deze schokkend harde straf laat zien hoezeer de Iraanse overheid van haar stuk is gebracht’, zegt secretaris-generaal Kumi Naidoo van Amnesty International. ‘Het lijkt erop dat de Iraanse overheid met deze strenge straf voor Sotoudeh een voorbeeld wil stellen’, zegt hij.

Sotoudehs echtgenoot Reza Khandan werd in een ander proces in januari veroordeeld tot zes jaar cel voor het op Facebook berichten over de strafzaak tegen zijn vrouw. Het stel heeft twee kinderen.

‘Lieve Mehraveh’, schreef Sotoudeh vanuit de gevangenis aan haar dochter (19). ‘Jij bent de voornaamste reden waarom ik voor kinderrechten strijd. (…) Telkens wanneer ik thuiskwam nadat ik in de rechtbank een mishandeld kind had verdedigd, nam ik jou en je broer in mijn armen en had ik moeite jullie weer los te laten.’

Vorig najaar schreef ze aan haar zoontje Nima (12) waarom ze in de gevangenis zat en niet bij hem was op de eerste schooldag. ‘Ik kon toch niet toezien dat jongeren in mijn land werden geëxecuteerd en daarover zwijgen? Ik kon mijn ogen toch niet sluiten voor kindermishandeling?’

Ik heb ook een boodschap voor Nima en Mehraveh: jullie moeder is een held! Zij inspireert mensen als ik over de hele wereld en geen gevangenis of geseling kan dat tenietdoen. Zij zal, net als Loujain al-Hathloul, de geschiedenis ingaan als een morele leider, en wellicht Nobelprijswinnaar, die het opnam tegen tirannen en de wereld een beetje beter maakte.

Nicholas Kristof is journalist en politiek commentator. Dit is een ingekorte versie van zijn column in The New York Times. Vertaling: Leo Reijnen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden