TV-Recensie Boeddhistische Blik

TV-recensie: Niets zo rustgevend als Adriaan van Dis plagende vragen te horen stellen over het boeddhisme

Ze hadden de pas er woensdagavond nog stevig in, de pelgrims in Laat mij maar lopen die Omroep Max op de voet volgt naar bedevaartsoord Santiago de Compostela. Een zender verderop stond Adriaan van Dis op het punt te beginnen aan een mindful stiltewandeling in Blaricum. Hij vond het een beetje gênant om met een hele groep door het Gooische dorp te lopen, dat wel, vertelde hij mindfulness-expert Marnix van Rossum. Die vond dat zoals het een mindfulness-expert betaamt juist boeiend. ‘We kijken meer door de ogen van anderen naar onszelf dan dat we onszelf zien.’

Tien jaar na zijn met de Zilveren Nipkowschijf bekroonde reisserie Van Dis in Afrika en zes jaar na Van Dis in Indonesië (beide VPRO) maakt Adriaan van Dis nu een driedelige serie over het oprukkende boeddhisme. Of zoals hij constateert: er staan in Nederlandse tuinen tegenwoordig meer boeddha’s dan tuinkabouters. De Boeddhistische Blik: Van Dis en de Dalai Lama (KRO-NCRV) mondt uit in een ontmoeting met de geestelijk leider.

Met een prettige combinatie van verwondering en verbazing vraagt Van Dis zich af waarom het boeddhisme aan populariteit wint in het Westen − boeiende materie. Op zoek naar een antwoord belandde hij vorige week, in de eerste aflevering, in een kerk vol boeddhabeelden in Deventer. Daar duidde Paul van der Velde, hoogleraar Aziatische religies, de tuin-, schoorsteenmantel- en vensterbankboeddha als ‘een beetje de gezelligheid van de katholieke jaren vijftig, zonder de dogmatische lading’.

Het boeddhisme in het westen is weinig religieus, wilde hij maar zeggen, eerder praktisch. We denken dat meditatie en adembeheersing de kern zijn, maar hebben eigenlijk geen idee van het grotere geheel.

Op naar Plum Village, het Franse meditatiecentrum van monnik Thich Nhat Hanh, waar de hoofdnon Van Dis probeerde bij te brengen hoe mindful leven werkt. Om te beginnen: niet al lopende vragen of ze ook mindful haar tanden poetst, zoals hij deed. ‘Als ik je antwoord wil geven, moet ik stoppen om helemaal naar je te luisteren. En als ik praat, probeer ik ook mindful te praten. (...) honderd procent lopen, honderd procent praten.’

Deze woensdag liet Van Dis zijn drie mindfulness-apps zien aan Anne Speckens, hoogleraar psychiatrie aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Ook sprak hij Ruby Wax over de weldaad van mindfulness in haar leven − de comédienne schreef een gids voor geestelijk welzijn. Maar hoe vredig en wijs is het boeddhisme nu werkelijk?

Het is in ieder geval niet zo clean als veel mensen hier denken, legde Paul van der Velde uit. Niet pacifistisch, niet vrouwvriendelijk, ook niet vrij van seksueel misbruik. En in het Oosten zijn beduidend minder monniken bezig met meditatie dan veel mindfulness-mensen in het Westen vermoeden, op zoek naar manieren om stress het hoofd te bieden.

Zijn kalme verschijning en de rake, soms een beetje plagende vragen die Van Dis aan zijn gesprekspartners stelt, doen trouwens ook wonderen. Als kijker word je er lekker rustig van.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.