Column Jean-Pierre Geelen

Tussen het ranzige racisme klonk enkel de valse zwanenzang na een vet verloren strijd

Je weet het nooit zeker met die verdomde actualiteit, maar volgens de laatste berichten leeft Sinterklaas nog. Hij is dit weekeinde niet tussen de ogen geraakt, zijn staf niet onklaar gemaakt met springstof.

‘Hoop kabaal, nauwelijks incidenten’, berichtte het ANP zondag nadat de wintergast ook Den Bosch zonder kleerscheuren was doorgekomen. De dreigende veldslag tussen pro-Pieten en tegendemonstranten liep in de praktijk zo’n vaart dus niet – met dank ook aan de politie.

Die slag was niet alleen voorzien door de media, ook door geleerden. Zaterdagavond sprak Nieuwsuur met sociaal psycholoog Kees van den Bos, auteur van een boek over radicaliseren. Vorig jaar had hij gewaarschuwd dat de discussie over Zwarte Piet ‘grimmiger’ zou worden.

‘Dat kon je zien aankomen’, zei hij tegen Mariëlle Tweebeeke. ‘Blokkeerfriezin’ Jenny Douwes had vorig jaar immers bij de gemeente Dokkum aan de bel getrokken tegen anti-Pietdemonstranten met kennelijke gewelddadige bedoelingen (naar later bleek onterechte verdenkingen), maar de gemeente gaf niet thuis. Ze zette haar ongenoegen op Facebook, uit dat gelegenheidshuwelijk werd al snel de ‘Blokkeerfries’ geboren, bij de naweeën al uitgegroeid tot Woord van het Jaar.

Wie zich niet gehoord voelt, is eerder geneigd tot radicaliseren, zei de wetenschapper in Nieuwsuur. Het geplande geweld van rechts-extremisten in Den Haag had hij voorzien in zijn glazen bol. Helaas niet plaats en tijd.

Het wonder: koud anderhalve week later lijken de gemoederen al afgekoeld. Er vielen nog onvertogen woorden, maar geen klap. Hoe kan dat?

Daar had de wetenschapper luttele uren later ook al antwoord op. ‘Het lijkt erop’, zei hij met de kracht van het koppelwerkwoord, dat de radicalen zich bevinden in de ‘leerfase’. Een fase van deradicalisering waarin de redelijken onder hen zeggen: ‘Zo moet het niet, we gaan niet naar geweld grijpen’. Dat was volgens de sociaal psycholoog een constante, in dit geval de les van één avondje matten in Den Haag. Een droef, maar te dragen offer in een burgeroorlogje.

Wel lopen aan beide fronten nog wat gekkies vrij rond, dansend op de golven van de mediadynamiek. Eén plaatje van een pestkop met petje waarop hij ‘Sinterklaas sniper’ borduurde, en hij is binnen een dag een nationale bekendheid. Zo wordt het je wel heel gemakkelijk gemaakt de aandacht op te eisen.

Spuit elf Kim Kardashian kan olie op het twittervuur gooien wat ze wil (‘De Zwarte Piet-traditie is verontrustend!’), in werkelijkheid is de gewapende vrede uitgebroken. Het avondje zal weer heerlijk zijn. Piet is een tintje bleker, geen kind ligt er wakker van. Zelfs over de ‘feestdagenfolder’ van de Lidl is het wild geraas gestaakt. Media kunnen vanaf nu rustigjes over tot de vaste rituelen van oeverloze eindejaarslijstjes, terugblikken en verkiezingen van woord/politicus/man/vrouw van het jaar.

Klappen vallen hooguit nog bij een zooitje ongeregelde hooligans, hele en halve nazi’s. Zondag hieven zij bij een voetbalwedstrijd Sinterklaasliedjes (en oerwoudgeluiden) aan zodra de gekleurde Excelsiorspeler Ahmad Mendes Moreira aan de bal kwam. Onschuldige ‘kraaiengeluiden’, huichelde FC Den Bosch, maar tussen het ranzige racisme door hoorde je enkel de valse zwanenzang na een vet verloren strijd. Goed dat de scheids het koor de mond snoerde. Niet iedereen hoeft gehoord te worden; wie te dom is voor elke leerfase, is af.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden