COLUMNLoes Reijmer

Tussen de yoga en bergkristallen duikt een complottheorie op

Alles voor de journalistiek. Dus heb ik me weleens door een YouTubevideo van Robert Jensen proberen heen te worstelen. Niet te doen natuurlijk. De wapperende vlaggen, koortsachtige eindtijdmuziek en complotpotpourri zijn ondraaglijk (meer hierover in de column van Lisa Bouyeure).

Nee, dan de kruidenvrouwtjes van Instagram. In dit poederroze, met krulletters betegelde universum dat overloopt van de self-love en self-care, maar waar desalniettemin altijd genoeg liefde over is voor nieuwe manen, kristallen en havermelk, lijkt het goed toeven. Klazien uit Zalk kon tijdens haar leven al niet worden onderschat, maar dat ze jaren na haar dood zou reïncarneren in duizenden bloedmooie Instagramdeernes, die glimmend van gelukzaligheid hun holistische boodschap over de wereld verspreiden, viel niet te voorzien.

De term kruidenvrouwtje is seksistisch, ik weet het. Idealiter zouden we spreken van kruidenmensen, ware het niet dat er maar één sekse is die de combinatie van spiritualiteit, veganisme en bewust ouderschap op Instagram te gelde maakt, veelal ook nog eens onder de noemer van feminisme, pardon: ‘vrouwelijke kracht’. Ik vond het altijd een beetje wonderlijk dat mijn generatiegenoten zich een ongeluk sjouwen met rozenkwarts, de nekjes van hun baby’s volhangen met barnsteen en op de wc verwachtingsvol bladeren door de scheurkalender van de zussen Van Lexmond om te zien wat de maan voor ze in petto heeft, maar ik vond het ook ongevaarlijk.

Tot deze week, toen schadelijk complotdenken opdook in deze aantrekkelijke en toegankelijke verpakking. Een Nederlandse influencer (‘mom coach, bewustwording, plantaardig eten voor kids’) sprak haar meer dan 200 duizend volgers toe via Instagram Stories. ‘Heeft de overheid wel het beste met ons voor?’, vroeg ze zich af. Ze vermoedde dat de boven ons gestelden ‘niet helemaal eerlijk zijn over corona’. Zo was het bijvoorbeeld ‘erg frappant’ dat er ‘momenteel alleen wordt gekeken naar een vaccin in plaats van duizend andere mogelijke oplossingen’.

Nu kun je smakelijk lachen om die ‘duizend andere oplossingen’, en dat deden wij thuis dan ook, want het getuigt van jaloersmakende zelfoverschatting om zo’n uitspraak even te poneren in een tijd waarin artsen, virologen en andere deskundigen zich elke seconde van de dag afvragen hoe we in godsnaam uit deze ellende komen. Maar haar boodschap resoneerde. Nog nooit had ze zoveel hartjes ontvangen op een bericht, meldde ze de volgende dag, wat volgens haar betekende dat er steeds meer ruimte komt voor ‘andere waarheden’. Weer een dag later vertelde ze ‘ontwaakt’ te zijn en nu eindelijk de ‘manipulatie en mind control door de media’ te doorzien – de radicalisering had zich in alarmerend tempo voltrokken.

Wilden haar volgers meer weten? Dan moesten ze zeker eens luisteren naar de podcast van een andere ‘mindfulness coach’, eveneens een prachtige yoga-achtige verschijning die al veel verder geradicaliseerd bleek te zijn en gelooft dat het virus uit de koker van Bill Gates komt. Ook denkt ze dat elites wereldwijd een pedofilienetwerk runnen, de waanzinnige QAnon-theorie. Ook Amerikaanse plant based-influencers met miljoenen volgers wisselden deze week sexy foto’s van zichzelf moeiteloos af met complottheorieën.

Wantrouwen jegens de reguliere gezondheidszorg en vaccinaties sluimerde altijd al binnen deze groep. Maar nu corona zo veel onmacht en onzekerheid met zich meebrengt, is er blijkbaar aanleiding verder te graven, ook ver buiten het eigen domein. Hun doodnormale volgers, vrouwen die ook van yoga houden, willen leren hoe ze tempé het best kunnen bereiden of eens googlen wat #Selfcare nou eigenlijk is, komen zo in aanraking met gevaarlijke ideeën.

Bij complotdenkers zien we bleekneuzerige jongens voor ons met een Make America Great Again-petje, of vierkante mannen achter een microfoon zoals Alex Jones of Robert Jensen, maar verlies de knappe kruidenvrouwtjes niet uit het oog.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden