Opinie

Turkse vredespolitiek is cruciaal voor veiligheid regio

Turkije De nieuwe Turkse regering zal een cruciale rol spelen in vier belangrijke vredesprocessen in de regio.

Selahattin Demirtas, leider van de Koerdische Democratische Volkspartij. Beeld ap

Turkije begeeft zich in onbekende politieke wateren na het onvermogen van de regerende Partij voor Rechtvaardigheid en Ontwikkeling (AKP) om haar parlementaire meerderheid te behouden bij de recente algemene verkiezingen in het land. De volgende regering zou wel-eens een beslissende rol kunnen spelen in een reeks vredesprocessen die essentieel zijn voor het herstel van de stabiliteit in het Midden-Oosten.

In de eerste en voor Turkije belangrijkste plaats is er het lopende vredesproces met de Koerdische bevolking van het land. In de kern gaat dit proces over het herdefiniëren van de seculiere eenheidsstaat die in 1923 door Atatürk in het leven werd geroepen. Iedereen in de nieuwe republiek die niet expliciet werd aangeduid als lid van een officieel erkende minderheid, werd verondersteld op te gaan in een nieuwe Turkse identiteit.

Maar dit gebeurde niet zoals Atatürk dat voor ogen had. De Koerden hielden vast aan hun eigen etnische identiteit. Uiteindelijk leidde de onderdrukking van de Koerdische taal en cultuur tot een bloedige opstand, onder aanvoering van de Koerdische Arbeiderspartij (PKK), die het land ruim dertigduizend mensenlevens heeft gekost.

Vredesproces PKK

Het is de grote verdienste van president Recep Tayyip Erdogan dat hij de moed heeft gehad om in 2013 het vredesproces met de PKK op gang te brengen. Sindsdien heeft dat proces een vooruitgang geboekt die kort geleden nog ondenkbaar leek.

Een oplossing voor de Koerdische kwestie binnen Turkije zal de sleutel zijn voor de stabiliteit van het land en voor de toekomst van het streven om tot de EU te worden toegelaten. Anders kun je scenario's krijgen waarin de krachten van de desintegratie die de naburige Levant nu overspoelen zullen overslaan naar Turkije zelf.

Het succes van de voornamelijk Koerdische Democratische Volkspartij (HDP), die bij de recente verkiezingen 13 procent van de stemmen in de wacht sleepte, moet de weg kunnen plaveien voor een gunstig verloop van het vredesproces. Maar ook de extreem-rechtse Partij voor een Nationalistische Beweging (MHP) heeft het met 16 procent goed gedaan bij de verkiezingen, waarschijnlijk dankzij de oppositie tegen de onderhandelingen met de Koerden.

Carl Bildt is oud-premier en oud-minister van Buitenlandse Zaken van Zweden. Beeld EPA

Campagneretoriek

Erdogans campagneretoriek heeft veel Koerdische kiezers afgeschrikt. Maar het voltooien van het vredesproces moet een hoge prioriteit voor iedere nieuwe Turkse regering zijn. En Erdogan moet begrijpen dat zijn erfenis kan worden bepaald door de vraag of dit proces zal slagen of niet.

Het tweede vredesproces dat op het spel staat, is de hernieuwde poging om Cyprus te verenigen. Het eiland is verdeeld sinds de grondwettelijke opdeling in 1963 en de Turkse invasie in 1974. Het is bizar dat de hoofdstad van een EU-lidstaat is verdeeld door een 'dode' zone, waarin al tientallen jaren VN-vredestroepen patrouilleren.

Toetredingsgesprekken

De verdeling van Cyprus blokkeert de toetredingsgesprekken van Turkije met de EU en de samenwerking tussen de EU en de NAVO. Maar nu is er onder president Anastasiades en de nieuw gekozen president van Noord-Cyprus, Mustafa Akinci, een reele mogelijkheid om na jaren van patstelling een regeling overeen te komen die het eiland kan herenigen.

Maar een regeling zal niet mogelijk zijn zonder steun van de Turkse regering. Het standpunt van de nieuwe regering zal dus heel belangrijk zijn.

Het derde vredesproces gaat over de Turkse relatie met Armenië die, als zij verbetert, kan helpen omstandigheden te creëren voor een vredesregeling tussen Armenië en Azerbeidzjan. In oktober 2009 werd in Zürich een veelbelovende overeenkomst tussen Armenië en Turkije getekend, maar grotere regionale krachten, vooral Russische, hebben de vooruitgang tegen gehouden.

Armenië

Het in stand houden van het bevroren conflict met Armenië is niet in het langetermijnbelang van Turkije. De aanhoudende militaire confrontaties kunnen tot gewelddadige onrust leiden in de zuidelijke Kaukasus, met zeer negatieve gevolgen voor Turkije. De nieuwe regering zou dezelfde benadering moeten kiezen als die van Zürich, en de Armeense regering ook.

Het vierde vredesproces is dat rond Syrië. Turkije heeft een hard standpunt ingenomen tegen het regime van president Bashar al-Assad en genereus onderdak geboden aan ruim een miljoen vluchtelingen. Maar de druk die het aanhoudende conflict op Turkije uitoefent is niet gering.

Alle sleutelspelers hebben er belang bij de Syrische staat bijeen te houden als het regime van kleur verandert. Een complete ineenstorting zou waarschijnlijk catastrofale gevolgen hebben, waarbij Turkije tot de zwaarst getroffenen zou behoren. De nieuwe regering van Turkije moet dus bereid zijn een constructieve dialoog aan te gaan, samen met de VS en Iran, over mogelijke oplossingen.

De onmiddellijke taak waar Turkije voor staat is het overbruggen van oude scheidslijnen en het inrichten van een goed functionerende coalitieregering. De vrienden van Turkije moeten de leiders van het land eraan herinneren wat op het spel staat voor Turkije en voor de vrede in de regio.

Vertaling: M. Grootveld © Project Syndicate.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden