Opinie

Tsipras is nog niet van de oligarchen af

Het ontmantelen van de diaploki, het web aan machtsverhoudingen, zal een taaie klus worden.

George Koskotás, het prototype van de Griekse tycoon, in gevangenschap, 1989. Hij liet een half miljoen dollar, verstopt in Pamperdozen, bezorgen bij de socialistische premier Papandreou. Beeld The LIFE Images Collection/Getty

Het zijn altijd korte, krachtige namen, de namen van Griekse banken. Meestal vernoemd naar de plaats van vestiging, Athene, Piraeus of Kreta. Neutrale namen zijn het, die een begin of juist een eind suggereren, zoals Alpha Bank en Omega Bank.

Ook Proton Bank riep ooit een beeld op van soliditeit, van een bank waar je geld prudent wordt beheerd. Maar schijn bedriegt. Laten we eens inzoomen op Proton Bank, tot de nationalisatie in 2011 eigendom van de illustere magnaat Lavrentis Lavrentiadis.

Deze oligarch deed precies waar Griekse bankiers om bekendstaan: slinks boekhouden. Hij leende 900 miljoen euro van 'zijn' bank om zijn slecht lopende privébedrijven mee overeind te houden. Begin 2011 werd Lavrentiadis aangeklaagd voor fraude, verduistering, witwassen en contractbreuk.

Hennie Harinck. Beeld .

'De nieuwe Koskotás'

De oudere Grieken geven Lavrentiadis de bijnaam 'de nieuwe Koskotás'. Misschien was de als kind naar Amerika geëmigreerde George Koskotás (1954) wel het prototype van de tycoon die genadeloos gebruikmaakte van de zwakte van de Griekse instituties. Toen de slimme zakenman in 1979 terugkeerde naar zijn geboorteland ging het razendsnel met zijn carrière. Op het hoogtepunt was Koskotás eigenaar van de Bank van Kreta, van het mediabedrijf Grammi en van voetbalclub Olypiakos. 'K' zoals de schrijver Vassilikos hem noemt in het gelijknamige boek, bleek een financieel wonderkind, een goochelaar met rekeningen en renteverschillen.

Koskotás creëerde een machtsstructuur die Oxford-professor Pavlos Eleftheriadis in zijn boek Misrule of the Few diaploki noemt: een web van relaties tussen steenrijke families, media, bedrijven en politiek. Griekenland, zo zegt hij, wordt in feite geregeerd door oligarchen (letterlijk: weinigen heersen) met directe banden met de politiek.

Titanenklus

Premier Alexis Tsipras staat voor de titanenklus corruptie uit te bannen in een maatschappelijk bestel waar belastingontduiking en kapitaalvlucht 'normaal' zijn. Begin dit jaar benoemde de premier Panagiotis Nikoloudis tot minister belast met corruptiebestrijding. Nikoloudis becijferde dat Grieken 120 miljard euro hebben gestald op rekeningen in het buitenland. Geld waarover geen belasting wordt betaald.

En het zijn tegoeden waar hij niet bij kan. In een interview met The New York Times constateert de anticorruptietsaar dat malversatie en corruptie in Griekenland 'endemisch' is toegenomen over de jaren 2000-2010, daar meteen aan toevoegend dat 'daarmee niet gezegd is dat de gehele Griekse bevolking corrupt is. Ik heb niets tegen rijke mensen, wel als die rijkdom oneerlijk is verkregen.'

De partijloze Nikoloudis, voormalig viceprocureur-generaal, wil de grootscheepse kapitaalvlucht aanpakken. Daarvoor kan hij zich mede beroepen op de zogeheten Lagarde Lijst, de lijst van tweeduizend bankrekeningen van Grieken in Zwitserland. Christine Lagarde, toen nog de Franse minister van Financiën, zond die lijst in 2010 naar haar ambtgenoot in Griekenland. Pas nu wordt er actie ondernomen.

Schandaal

In het boek K komt een hilarische scène voor die zich afspeelt in 1996, het jaar waarin Koskotás de toenmalige premier Papandreou meesleept in zijn val. De inmiddels gedetineerde ex-bankier doet aan een journalist uit de doeken hoe het verlenen van gunsten aan premier Andreas Papandreou (Pasok) in z'n werk ging. Koskotás liet een half miljoen dollar in cash, verstopt in Pamperdozen, bezorgen bij de premier, die zich op dat moment in een Londens hotel bevond, in het gezelschap van zijn minnares. Het leverde een schandaal op dat hem in het preutse Griekenland noodlottig werd.

Het ontmantelen van de diaploki, het web aan machtsverhoudingen, zal een taaie klus worden voor Tsipras en de zijnen. Maar er is hoop: uiteindelijk is het ook in Italië gelukt om een tycoon van zijn troon te stoten. Het is nu aan de Grieken om hun eigen Berlusconi's aan te pakken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden