Trumps veiligheidsstrategie is conventioneel, in tegenstelling tot zijn woorden

Voor- en tegenstanders van Trump zien tegenstellingen tussen de praktijk en de theorie van de nieuwe veiligheidsdoctrine.

Nieuwe veiligheidsstrategie VS

Wall Street Journal

Donald Trump riep als kandidaat op tot een radicale verandering van Amerika's buitenlands beleid, maar zijn eerste jaar in functie wordt meer getypeerd door conventioneel beleid. Het opvallendste thema in de 68 pagina's tellende nieuwe veiligheidsstrategie is welkom realisme over een wereld die snel gevaarlijker wordt. Zo zijn China en Rusland 'revisionistische machten' die hun regio's proberen te domineren en 'Amerikaanse invloed en belangen uitdagen'.

Deze focus op competitie met revisionistische staten is controversiëler dan de ambitie om met de hulp van bondgenoten het machtsevenwicht te bewaren in Azië, Europa en het Midden-Oosten. De strategie verwerpt de ijdel gebleken hoop dat het uitnodigen van China en Rusland in mondiale fora ze zou binden aan een op regels gebaseerde westerse ordening. In plaats daarvan is er weer de 'rivaliteit tussen grote machten' die ouder is dan de ideologische tegenstellingen van de 20ste eeuw.

De Trump-strategie is opvallend vanwege zijn beschrijving van Rusland, gezien Trumps eigen vaak vriendelijke retoriek over Poetin. 'Rusland wil de Amerikaanse invloed in de wereld ondermijnen en verdeeldheid zaaien tussen ons en onze bondgenoten. Met gemoderniseerde, subversieve tactieken, bemoeit Rusland zich met de binnenlandse politieke ontwikkelingen in tal van landen.'

Dat klopt, vooral als je kijkt naar de bemoeienis met de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2016. De eerlijke dreigingsanalyse roept wel de vraag op of Trump het hier mee eens is en wat hij eraan wil doen. Er zijn wel meer tegenstellingen tussen de principes in de nationale strategie en de praktijk. Zo zegt de strategie dat de regering 'Amerikaanse waarden zal verdedigen' in de wereld. Maar de regering-Trump is terughoudend geweest in het aankaarten van deze waarden in mondiale fora. De president stuurt een tegenstrijdige boodschap als hij dictators als Xi Jinping en Vladimir Poetin uitbundig prijst.

Trump onthulde maandag de strategie in een toespraak, maar we weten nu dat zijn buitenlands-politieke instincten persoonlijk zijn en gericht op transacties. Hij wil deals maken en zijn tegenstanders charmeren. De ironie is dat als hij zijn eigen strategie leest, hij erachter zal komen waarom die tegenstanders zich niet laten charmeren. Een strategie van 'principieel realisme' vereist een realist met ferme principes in het Witte Huis.

The Washington Post

Maandag lichtte de president in een grote toespraak, die samenviel met de presentatie van een nieuwe nationale veiligheidsstrategie, toe waaruit zijn 'America First'-doctrine bestaat. De conservatieve commentator Noah Rothman noemde het een 'iets afgezwakte versie van zijn vaste speech tijdens de verkiezingscampagne'.

Wat opviel was de dissonantie tussen Trumps woorden en het beleid van zijn regering. Volgens Rothman is de veiligheidsstrategie een 'relatief conventionele Republikeinse benadering van buitenlands beleid', wat je niet kunt zeggen van Trumps uitspraken, zijn onstabiele optreden, en zijn tegenstrijdige boodschap. Wellicht is de verwarring begrijpelijk: een functionaris van het Witte Huis gaf zelf toe dat het onwaarschijnlijk is dat Trump het hele document gelezen heeft.

Een aantal contradicties op een rijtje: De nationale-veiligheidsstrategie noemt China en Rusland als landen die 'economieën minder vrij willen maken, hun defensie laten groeien en informatie en data controleren om hun samenlevingen te onderdrukken en hun invloed te vergroten'. Maar Trump was in zijn toespraak stil over de Russische inmenging in de Amerikaanse verkiezingen en prees Poetin voor het bedankje dat hij Trump in het weekend had gegeven voor de hulp bij het voorkomen van een aanslag in Sint-Petersburg.

Nog een tegenstelling: de nieuwe strategie hamert op Amerikaanse waarden, een geliefd thema voor Trump, die een heel andere visie op de Amerikaanse identiteit en cultuur omhelst dan zijn voorgangers. 'Er kan geen morele gelijkheid bestaan tussen landen die de rechtsstaat bewaken, vrouwen gelijke kansen geven en individuele rechten respecteren en landen die hun eigen volk onderdrukken', zegt de strategie. 'Door onze woorden en daden tonen we een positief alternatief voor politiek en religieus despotisme.' Maar het Witte Huis was dit jaar juist druk met het behagen van politieke despoten en ging op de rem staan bij het verkondigen van de traditionele boodschap over democratie en mensenrechten.

Er zijn meer tekenen dat niemand precies weet wie het buitenlands beleid bepaalt. 'Trumps adviseurs voeren serieuze debatten over belangrijke kwesties, totdat Trump de kamer binnenkomt en alles op zijn kop zet', schreef Ilan Goldberg, een Midden-Oosten-expert. 'Het idee dat in deze omgeving een regering een alomvattende nationale strategie kan bepalen die enige reële invloed zal hebben, is een pure fantasie.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.