ColumnHeleen Mees

Trumps mislukte couppoging hoeft niet einde verhaal te zijn

null Beeld

Terwijl Melania omzichtig het vertrek uit het Witte Huis aan het regelen is, peinst haar echtgenoot er niet over de strijd op te geven. Niet alleen vreest Trump wat hem te wachten staat als de bescherming die het presidentschap biedt wegvalt, hij geniet ervan president te zijn. Een jaar geleden, toen hij in zijn gepantserde auto werd omringd door drommen bewonderende supporters, zou Trump hebben gezegd: ‘Is dit niet ongelooflijk? Ik kan hierna niet meer terug naar het leven van vastgoedmakelaar. Het zou zo saai zijn.’

Trumps vroegere advocaat ­Michael Cohen voorspelde in oktober al dat als Trump de verkiezingen zou verliezen, hij iedereen de schuld zou geven behalve zichzelf. Volgens Cohen zou Trump elke dag tieren en schreeuwen dat de verkiezingen van hem zijn gestolen. Dat hij met miljoenen stemmen heeft gewonnen, en dat de Democraten vals hebben gespeeld.

Cohen voorspelde dat Trump zijn leugens vaak en met veel overtuiging zou herhalen en dat, hoe langer Trump de leugens vertelde, hoe meer mensen de leugens zouden geloven. Cohen waarschuwde ook dat Trump milities zou oproepen tot actie. Het is griezelig hoe Cohens voorspellingen zijn uitgekomen. Bijna 40 procent van de Republikeinen gelooft dat Trump de verkiezingen heeft gewonnen. Nog eens 23 procent van de Republikeinen zegt niet zeker te weten wie de winnaar van de verkiezingen is.

De neofascistische Proud Boys, die Trump al tijdens het eerste verkiezingsdebat opriep paraat te staan, schuimden afgelopen weekend de straten van Washington D.C. af om aanhangers van Joe Biden in elkaar te slaan. Op Twitter demoniseert Trump de Republikeinse gouverneur en de verkiezingsfunctionaris in de staat Georgia zodanig dat zij met de dood worden bedreigd. Zelfs de kiesmannen- en vrouwen die maandag hun stem uitbrachten, zijn met de dood bedreigd.

Door zijn aanhoudende aanvallen op de verkiezingsuitslag heeft Trump zich van verliezer tot slachtoffer getransformeerd. Terwijl de Republikeinse Partij systematisch de stem van zwarte Amerikanen probeert te onderdrukken, wil Trump zijn aanhang doen geloven dat het politieke systeem wordt gedomineerd door zwarte Amerikanen die de verkiezingen hebben gestolen. Het is geen toeval dat Trump probeerde juist de stemmen in Atlanta, Philadelphia, en Detroit – steden met een overwegend zwarte bevolking – ongeldig te laten verklaren.

Het ondermijnen van het kiesrecht van minderheden, die vaak Democratisch stemmen, is net zozeer onderdeel van de Republikeinse identiteit als lagere belastingen dat zijn. Dat 125 Republikeinse leden van het Huis van Afgevaardigden de rechtszaak steunden waarin de procureur van Texas het Hooggerechtshof vroeg twintig miljoen stemmen die per post zijn uitgebracht, ongeldig te verklaren, is daarom niet verbazingwekkend.

In de Republikeinse identiteit past het ‘birtherism‘ waarmee Trump het staatsburgerschap van Barack Obama in twijfel trok en daarmee de legitimiteit van diens presidentschap. Daarin past ook het manipuleren van kiesdistricten, zodat de Democraten veel minder zetels in het Huis van Afgevaardigden hebben dan waarop ze, op basis van uitgebrachte stemmen, recht zouden hebben. Daarin past ook de weigering van de door Republikeinen gedomineerde Senaat om de door Obama voorgedragen kandidaat voor het Hooggerechtshof te benoemen – waardoor de conservatieve rechters nu in de meerderheid zijn.

Op de dag dat de media meldden dat Biden de verkiezingen had gewonnen, belegde Trumps persoonlijke advocaat, Rudy Giuliani, inderhaast een persconferentie in Philadelphia, voor het tuiniersbedrijf Four Seasons Total Landscaping, ingeklemd tussen een pornoshop en een begrafenisondernemer. Bij een volgende persconferentie droop de haarverf langs Giuliani’s bezwete gezicht. Het gebrek aan decorum maakt het moeilijk Trumps coup­poging serieus te nemen. Maar de onsamenhangendheid en incompetentie veranderen de aard ervan niet.

We kunnen Trumps aanslag op de democratie niet negeren simpelweg omdat die is mislukt. Stel je voor dat volgende verkiezingen nipter worden verloren en de Republikeinse verliezer hetzelfde draaiboek volgt als Trump, maar minder grof geschut gebruikt. Zullen de Republikeinse functionarissen en de conservatieve rechters in het Hooggerechtshof een meer gepolijste couppoging kunnen weerstaan?

Wat als de geschiedenis zich herhaalt – eerst als farce en dán pas als tragedie?

Heleen Mees is econoom.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden