peilingcampagne trump

‘Trumps campagne moet op een grote resetknop drukken’

Menig kandidaat zou, zeker in tijden van coronacrisis, blij zijn geweest met een opkomst zoals Donald Trump die zaterdag had in Tulsa, Oklahoma. Maar kan je bij Trump, de man van de hyperbolen en superlatieven, spreken van een mislukte poging om zijn campagne nieuw leven in te blazen en zijn imago op te poetsen?

De Amerikaanse Donald Trump zwaait naar aanhangers tijdens zijn verkiezingsbijeenkomst in BOK Center in Tulsa, Oklahoma.Beeld REUTERS

Maarten Zwiers (universitair docent geschiedenis en American studies aan de Rijksuniversiteit Groningen): ‘Tulsa moest een keerpunt zijn in Trumps campagne. De speech van Trump moest de kers op de taart worden, maar er ging van alles mis: de toespraak was oorspronkelijk gepland op Juneteenth, een feestdag voor zwarte Amerikanen om de bevrijding van slavernij te vieren. Tulsa was bovendien een eeuw geleden een brandhaard van wit geweld tegen zwarte burgers. Een paar mensen in Trumps campagneteam testten positief op corona. En de opkomst was matig, net als Trumps speech. De pijlen moeten gericht worden op Joe Biden en dat deed Trump zeker in zijn toespraak, maar hij dwaalde ook weer regelmatig af met bizarre anekdotes, vooral over zichzelf. Trumps medewerkers zijn zich inmiddels aan het herbezinnen op de te volgen strategie; massabijeenkomsten zijn het sterkste wapen van de president, maar werkt dat nog wel tijdens een pandemie? Tulsa lijkt het tegendeel te bewijzen.’

Koen Petersen (Amerikanist en politicoloog): ‘De opkomst in Tulsa is voor Trump een pijnlijke wake-upcall. Een hoge opkomst van zijn achterban bij de verkiezingen in november moet compenseren dat hij slechts door een minderheid van Amerikanen wordt gesteund. Hiervoor is voter enthusiasm cruciaal en een halfleeg stadion laat zien dat dat is weggeëbd in vergelijking met 2016. Zijn campagne moet op een grote resetknop drukken en de onderwerpen benadrukken waarop hij volgens peilingen relatief goed scoort: economie, werkgelegenheid en daadkrachtig leiderschap. En Joe Biden uit zijn kelder lokken, zodat die op campagnepad wordt ontmaskerd als een kwetsbare verwarde oude man op wie Trump karaktermoord kan plegen – een bewezen succesformule. Niet heel stijlvol, maar het krijgt Trumps achterban wel in beweging.’

Bianca Pander (Amerikanist en partner bij campagnebureau BKB): ‘Laten we vooropstellen dat de opkomst bij rally’s niet veel zegt over je electorale kansen, dus Trump afschrijven op basis van Tulsa is veel te voorbarig. Maar het is geen best beeld die halflege zaal, zeker niet in combinatie met de dalende peilingen. Daarom proberen Trumps campagnemedewerkers het op allerlei mogelijk manieren te spinnen. Zo verklaarden ze dat de lage opkomst veroorzaakt werd doordat mensen tegengehouden werden door de politie (bleek totale onzin). Daarna hebben ze de K-popfans en TikTokkers de schuld gegeven, en ondanks dat het een geweldig knappe actie is, is dat ook onzin. Mensen zijn gewoonweg niet komen opdagen, zoals zelfs Fox News concludeerde.’

Manon Portos Minettí (Amerikanist en historicus gespecialiseerd in koloniaal geweld in de VS): ‘Op een bepaalde manier geeft niet alleen de lage opkomst blijk van een mislukte poging om zijn campagne nieuw leven in te blazen, maar ook de keuze voor locatie en datum, Tulsa op/na Juneteenth. Vooral na de manier waarop Trump om is gegaan met de George Floyd-affaire en de gevolgen daarvan. Dat is zeer slecht geweest voor zijn imago en kan er voor zorgen dat hij zijn minder extreme achterban verliest.’

Trump definieerde in Tulsa de aanstaande verkiezingen als een duidelijke keuze tussen nationaal erfgoed en linkse radicalen. ‘De keuze in 2020 is heel eenvoudig’, zei Trump. ‘Wil je buigen voor de linkse meute, of wil je als Amerikaan rechtop en trots blijven staan?’ Slimme retoriek?

Maarten Zwiers: ‘Trump haalt het campagneboek uit 2016 weer van de plank; hij claimt te vechten voor de niet-gehoorde Amerikaanse burger (de silent majority) tegen het linkse establishment in Washington. Dat werkte goed vier jaar geleden, toen Trump de outsider was. Het probleem voor Trump is dat hij nu afgerekend kan worden op vier jaar presidentschap, inclusief het rampjaar 2020. Hij is niet meer de outsider, maar zit in het centrum van de macht. De strategie van Trumps campagneteam is erop gericht om Joe Biden af te schilderen als een seniele oude man met extreem-linkse (en daarmee on-Amerikaanse) sympathieën. Wat ze daarmee willen voorkomen is dat de verkiezing een referendum wordt over Trumps daden als president; de aandacht moet verlegd worden naar Biden, om zo de kiezers te overtuigen dat de Democraat ongeschikt is voor het presidentschap. Maar of dat gaat lukken? Het ziet er op dit moment in ieder geval niet goed uit voor Donald Trump. Biden kan in feite dezelfde vraag stellen als Ronald Reagan in 1980, toen hij de zittende president Jimmy Carter versloeg: ‘Are you better off now than you were four years ago?’

Koen Petersen: ‘Trump heeft de strategische keuze gemaakt zijn achterban te consolideren en verbaal op te porren zodat een hoge opkomst hem uiteindelijk aan de overwinning gaat helpen: de ‘Trump-coalitie’ moet worden bediend. Door heritage – erfgoed – te benadrukken, bedient hij rechts-conservatieve kiezers die met weemoed terugverlangen naar het traditionele Amerika uit de jaren vijftig. Door het coronavirus de naam ‘Kung-Flu’ te geven, speelt hij in op anti-Chinareflexen en anti-immigratiesentimenten, en op angst van kwetsbare arbeiders die hun banen zien verdwijnen. Met een nieuwe lijst kandidaat-rechters wil Trump religieus-conservatieven opnieuw verleiden. En door de linkse meute te demoniseren en zich op te werpen als beschermheer van law & order wil Trump opnieuw de spreekbuis zijn van de zwijgende meerderheid. Het zou ongeloofwaardig zijn als Trump zich plotseling als grote verzoener laat zien. De enige piste naar herverkiezing is zijn meest loyale supportersgroepen massaal in beweging te krijgen – en deze retoriek helpt daar beslist bij.’

Bianca Pander: ‘Het werkt voor de 6.200 mensen die in Tulsa in de zaal zaten. Toch is conservatisme en nationalisme versus progressie en inclusie volgens mij voor Trump niet het beste frame, als hij naast zijn fanatieke aanhangers nog andere stemmers wil overtuigen. Ik denk dat Trump beter kan kiezen voor een heel duidelijk law & order-frame, zoals Nixon in de jaren zestig deed, waar Trump ook al veel mee flirt. Meer mensen vinden het bestrijden van criminaliteit en het bewaken van hun persoonlijke veiligheid, uiteindelijk een belangrijker onderwerp.’

Manon Portos Minetti: ‘Voor zijn achterban is dit slimme retoriek, Trump is een man van binaire standpunten en dat spreekt veel conservatieven aan. Voor veel jonge en niet-witte Amerikanen is zijn retoriek juist hetgeen waardoor ze niet op hem willen stemmen. Trump heeft de afgelopen weken de zwarte gemeenschap en de lhbti- gemeenschap verder van hem vervreemd. Vooral de transgemeenschap, door zijn recente wetsvoorstellen die transmensen discrimineren. Het benoemen van de huidige culturele aardverschuivingen als links en on-Amerikaans strookt niet met de moderne vorm van identity politics in de VS. Veel mensen voelen zich links, zwart, trans, vrouw én Amerikaans. Zijn ‘You’re with us or against us’ retoriek is niet slim, en gaat in tegen de huidige sociopolitieke eenwording waarin veel Amerikanen zich nu in vinden.’

Binnen een week heeft Trump met flinke tegenslagen te maken gekregen. Eerst de onthulling van John Bolton dat Trump de Chinese leider Xi Jinping zou hebben gevraagd hem te helpen bij zijn herverkiezing, vervolgens voorkwam het Hooggerechtshof de afschaffing van de bescherming van de Dreamers, daarnaast is Trump in Tulsa in zijn hemd gezet door K-popfans en TikTok-gebruikers – kortom de jeugd. Is Trumps campagne nog te redden? Of strompelt de Amerikaanse president naar de uitgang?

Maarten Zwiers: ‘Het Jimmy Carter-scenario dreigt voor Trump; de economie ligt op zijn gat, de president biedt geen leiderschap, er zijn in een paar maanden tijd meer Amerikaanse doden gevallen dan tijdens de Vietnamoorlog. Maar goed, we hebben het hier wel over Donald Trump, die onvoorspelbaarheid tot een kunstvorm verheven heeft. Het is voor Democraten te hopen dat ze lessen trekken uit 2016 en Trump niet onderschatten. Peilingen geven aan dat Trump ver achter ligt, maar polls zeggen niet alles – zie opnieuw 2016. De president hoeft de popular vote niet te winnen om herkozen te worden. De race om het Witte Huis wordt bepaald door kiesmannen, niet door de meerderheid van het Amerikaanse volk.’

Koen Petersen: ‘De uitkomst van de campagne valt absoluut nog niet te voorspellen: het is niet bekend hoe de kandidaten campagne gaan voeren en welk effect dat heeft op de kiezers. De partijconventies worden aangepast of gedigitaliseerd, corona kan de opkomst bij de verkiezingen beïnvloeden als mensen niet naar de stembus durven te gaan en het is niet te voorspellen hoe economie en werkgelegenheid zich gaan ontwikkelen. Desalniettemin moet Trump focus aanbrengen om kiezers aan zich te binden en duidelijk maken wat hij de komende vier jaar wil bereiken. Verkiezingen zijn altijd een referendum over de zittende president, en daar moet Trump nu wel acuut de zaak voor maken. Gek genoeg speelt Biden hierdoor voor de uiteindelijke uitkomst in de praktijk slechts een marginale rol.’

Bianca Pander: ‘Ik was tijdens de voorverkiezingen in 2016 bij een Trump-rally in New Hampshire waar hij zei dat hij iemand kon neerschieten midden op Fifth Avenue in New York en dat hij nog steeds geen kiezers zou verliezen. En hij heeft ergens gelijk, de man lijkt van teflon, alles glijdt van hem af, met name in de ogen van zijn trouwe achterban. En zolang die hele trouwe achterban massaal gaat stemmen en de opkomst verder laag blijft – de Democraten weten hun achterban toch niet naar de stembus te bewegen – kan Trump, ondanks alles, alsnog winnen. Het wordt wel steeds lastiger voor Trump, de economie ligt in puin, hij maakt nog steeds fout op fout op fout en de kritiek vanuit de Republikeinen wordt toch ook wel ietsjes luider. Ik weet niet of het een echt bewuste tactiek is van de Democraten, maar doordat ze Trump gewoon zijn gang laten gaan en hij eindeloos publiekelijk fouten maakt, wordt het een stuk gemakkelijker voor Joe Biden om enorm presidentieel te lijken.’

Manon Portos Minetti: ‘Het is te vroeg om te zeggen dat de campagne van Trump niet te redden is. Vorige keer leek Trump ook de gedoodverfde verliezer, voornamelijk door te eenzijdige verslaggeving, en nu is hij toch president. Niks is nog uit te sluiten op dit moment en zeker niet in deze vreemde coronatijden. Daarbij is Trump niet zozeer in zijn hemd gezet door ‘de jeugd',  maar kunnen de acties van de TikTok-gebruikers en K-popfans eerder gezien worden als een nieuwe vorm van modern activisme, in plaats van een prank zoals het door veel media wordt genoemd.’

President Trump heeft de campagne voor zijn herverkiezing hervat met een van zijn klassieke rally’s. 

Rivaal Biden werd beschimpt, politie en leger werden opgehemeld en het Amerikaanse racisme werd gebagatelliseerd. Toch vertrokken sommige supporters al na een half uur richting de uitgang.

‘Trump leek niet in vorm en leunde vooral op oude succesnummers uit de campagne van 2016’

Het had de grote herstart van Trumps verkiezingscampagne moeten worden, maar de president was niet in topvorm, merkte Amerika-correspondent Michael Persson. ‘Veel aanhangers gingen voortijdig weg omdat ze het saai vonden.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden