Interview

'Trump is geen aap die bij een bepaald belletje op de rode knop drukt'

The Green Party in de VS heeft een verzoek ingediend in Wisconsin om de stemmen bij de presidentsverkiezingen te hertellen. Verwacht wordt dat twee andere staten zullen volgen. Wat vindt Amerika-deskundige Koen Petersen hiervan?

Beeld afp

Kan dit nu alles op zijn kop zetten?
'Iedereen verwacht dat dat niet zal gebeuren. Het verschil in aantal stemmen tussen Trump en Clinton is in de drie staten zo groot dat een hertelling dat verschil niet zal overbruggen. Verder zijn er ook geen redenen om aan te nemen dat de stemmachines zijn gehackt. Volgens experts is het onmogelijk om dat op grote schaal te doen. Ook het Witte Huis en het campagne-team van Clinton hebben gezegd dat er geen aanwijzingen voor zijn dat het is gebeurd.'

De Democraten steunen de hertelling anders wel.
'Ze doen wel mee omdat ze partij willen zijn in het formele proces. Maar ze betalen er niet aan mee. Wel hebben ze juristen afgevaardigd.'

Clinton zou zeven procent minder stemmen hebben gekregen in counties waar elektronisch werd gestemd vergeleken met counties waar papieren stembiljetten werden gebruikt. U stelt dat het verschil te groot is om te overbruggen. Maar zeven procent is toch best veel?
'Ja op zich wel, maar die experts die hierop hebben gewezen en het balletje aan het rollen hebben gebracht, hebben later weer gezegd dat hun woorden uit de context zijn gehaald en dat er niet per se sprake is van fraude. Nu gebeurt het wel vaker dat als er misverstanden ontstaan, de media de schuld krijgen. Maar die nuancering is toch wel belangrijk.'

Is het verstandig van Clinton dat zij zich achter de hertelling heeft geschaard?
'Ze is er sinds dit weekend inderdaad officieel bij betrokken maar zonder de verwachting te wekken dat het de uitslag verandert. Ze doet het vooral omdat ze er waarde aan hecht dat het proces netjes verloopt omdat ze vindt dat ze verantwoordelijkheid draagt richting haar achterban. Dat is een kwestie van smaak. Vanuit het oogpunt van good governance, vind ik het verstandig dat de Democraten er officieel bij betrokken zijn. Daarnaast zullen ze denken: je weet maar nooit.'

Koen Petersen.Beeld .

Denkt u dat er is geknoeid?
'Ik geloof dat eerlijk gezegd niet meteen. Wel is het zo met elektronisch stemmen - ook in Nederland - dat je als kiezer niet weet als je op een knopje drukt hoe je stem wordt verwerkt. Met een papieren biljet weet je dat wel. Maar omdat het belang zo groot is en campagneteams er bovenop zitten - ook vooraf al - worden die machines getest, geijkt en bevestigd. Er wordt zo strikt naar gekeken dat de kans dat je ermee kunt knoeien in de praktijk heel klein is.'

Probleem blijft dat stemcomputeruitslagen niet goed zijn te controleren. In Nederland zijn we toch ook niets voor niets weer teruggekeerd naar het rode potlood?
'In de VS worden de verkiezingen door de staten georganiseerd. De grote partijen zijn hierbij betrokken - zo worden bijvoorbeeld de stembiljetten door beide grote partijen goedgekeurd - en die zien er per staat anders uit. Een vergelijkbaar proces geldt voor de afhandeling van de uitslagen. Daarover worden openbare besluiten genomen met instemming van de grote partijen, die er mede op toezien dat de afhandeling ook conform de afspraken plaatsheeft.'

Trump heeft inmiddels Clinton beticht van kiesfraude in drie andere staten. Wat vindt u van deze reactie?
'De paradox is dat Trump voor de verkiezingen heeft gezegd dat hij de verkiezingsuitslag niet zou respecteren en dat hij nu, nadat hij heeft gewonnen zegt: 'mond houden, het is klaar'. Tegelijkertijd zegt hij dat er gefraudeerd is en dat hij eigenlijk ook de popular vote heeft gewonnen. Clinton verkreeg twee miljoen stemmen meer dan Trump. Het laat zien dat hij slecht tegen zijn verlies kan en dat het toch steekt dat hij de verkiezingen heeft gewonnen maar niet de meeste stemmen heeft gehaald. Het is bekend dat hij slecht tegen zijn verlies kan, hij wil geen loser zijn.'

Wat zegt dit over het presidentschap van Trump?
'Dat het wel wat inspanning van hem zal vergen om op gevorderde leeftijd zich presidentieel gedrag aan te meten. Er wordt vaak gezegd: you can't teach an old dog new tricks. De man is zeventig, iets nieuws aanleren, is misschien toch lastig.
'Het zit ook in zijn karakter dat hij altijd wil winnen. Hij is op geen enkel vlak in zijn leven bereid geweest zijn verlies te nemen. Toen zijn eerste vrouw Ivanka op wintersportvakantie hem voorbij skiede - zij was ski-kampioene geweest in een of ander Oost-Europees land - is hij zo woest geworden dat hij zijn ski's heeft weggesmeten en zich niet meer op de piste heeft vertoond. Dat geeft wel een beetje aan hoe de bedrading bij hem loopt.'

Houdt u uw hart vast voor de komende vier of acht jaar?
'Dat niet. Hij zal een andere stijl hebben dan zijn voorgangers. Dat wil hij ook want hij wil afstand nemen van de oude politiek. Maar een derde wereldoorlog zal niet uitbreken.'

Want?
'Je ziet dat sinds hij is gekozen en hij met Obama heeft gesproken hij al wat nuance in zijn standpunten heeft gebracht. Bijvoorbeeld over Obamacare en de vervolging van Clinton. Dat geeft aan dat hij realiteitszin heeft. Ik denk dat hij zich meer zal gaan voegen naar de realiteit van het regeren. Trump is ook geen idioot, het is geen aap die bij een bepaald belletje op de rode knop drukt. Hij heeft wel een ander temperament dan traditionele carrièrepolitici en kiest ervoor zich niet naar de norm te gedragen - daar heeft hij ook de verkiezingen mede op gewonnen. Een andere stijl zal hij zeker hanteren, bepaalde dingen zullen vast ook beter gaan dan nu. Het zal anders worden.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden