Opinie Trump en Afghanistan

Trump helpt de Taliban met overhaast vertrek

De frustratie van de Amerikaanse president is terecht. Maar de Afghanen hebben de VS nog nodig, betogen Niels Terpstra en Toon Dirkx.

Taliban-strijders leveren wapens in tijdens een verzoeningsceremonie in Herat, begin februari. Beeld EPA

De discussie over de Amerikaanse troepenaantallen in Afghanistan laait hoog op. President Trump is terecht gefrustreerd over het gebrek aan vooruitgang in Amerika’s ‘endless war’. Na achttien jaar oorlog voeren tegen de Taliban is het resultaat inderdaad erg mager. Zijn voornemen tot versnelde terugtrekking dreigt de situatie echter nog slechter te ­maken dan die al is. Een overhaaste exit van Amerikaanse troepen uit Af­ghanistan speelt de Taliban in de kaart en zal ten koste gaan van de ­Afghaanse bevolking.

Ten eerste verzwakt de voorgenomen terugtrekking de Amerikaanse onderhandelingspositie. Sinds eind vorig jaar onderhandelt Amerika met de Taliban over een politieke oplossing van het conflict. De belangrijkste Amerikaanse onderhandelaar maakte onlangs bekend welke garantie de Taliban geven bij een Amerikaanse terugtrekking: Afghaans grondgebied zou na vertrek van de VS nooit meer een ‘vrijhaven’ worden voor terroristische netwerken als Al Qaida. Een dergelijke belofte van de Taliban geven de VS een soort exit-strategie, maar naleving door de Taliban is ongeloofwaardig.

Door de terugtrekking nu al aan te kondigen raken de VS bovendien hun enige drukmiddel in de onderhandelingen kwijt: de eigen ­aanwezigheid in Afghanistan.

Ten tweede zal een overhaaste terugtrekking een machtsvacuüm scheppen. Het vacuüm zal worden gevuld door de Taliban, IS, strijdende krijgsheren en andere gewapende groepen. In de afgelopen jaren hebben de Taliban terrein gewonnen en wisten ze enkele provinciehoofdsteden in te nemen, zoals Ghazni en Kunduz. Een directe terugtrekking zal de Taliban nog meer momentum geven. De Taliban hebben zodoende weinig stimulans om water bij de wijn te doen in de huidige onderhandelingen met de VS.

Presidentsverkiezing in juli

Een derde probleem bij een versnelde terugtrekking zijn de facties binnen de Afghaanse regering. In aanloop naar de presidentsverkiezingen van juli dit jaar worden de messen geslepen en de verschillen tussen de presidentskandidaten op scherp gezet. De periode naar de verkiezingen toe dreigt daarom sowieso een turbulente episode te worden. Een versnelde terugtrekking zal in deze periode meer chaos veroorzaken en het slagen van de verkiezingen onder druk zetten.

Ten slotte: de Afghaanse bevolking lijkt in meerderheid geen sympathie te hebben voor de Taliban. Dat laat de jaarlijkse survey van de Asia Foundation zien. De meerderheid van de bevolking ziet de Afghaanse regering als weinig slagvaardig en corrupt, maar dat betekent niet dat men de Taliban graag zien terugkomen. Van 1996 tot 2001 regeerden de Taliban over Afghanistan. De Taliban hadden toentertijd weinig interesse in behoorlijk bestuur, economische ontwikkeling en goed onderwijs. Het was bovendien een zeer vrouwonvriendelijk bewind. Het is onwaarschijnlijk dat dit nu heel anders zal zijn.

De regering-Trump wil een versnelde terugtrekking en toont op naïeve wijze bereidheid om in te gaan op de exit die de Taliban biedt. Daarbij veronachtzaamt de VS de gewone Afghaanse burger die onherroepelijk het slachtoffer zal zijn van zo’n overhaast besluit.

In plaats van nu versneld weg te rennen van de wanorde waarvoor ze voor een groot deel zelf verantwoordelijk is, zou Amerika er beter aan doen de status quo te bewaren tot aan de Afghaanse presidentsverkiezingen van dit jaar. Zodra de nieuwe president is aangetreden, zouden de VS zich op geleidelijke wijze verder kunnen terugtrekken. Daarmee zou een direct machtsvacuüm worden voorkomen en zouden de VS bovendien meer gewicht in de schaal kunnen leggen bij de onderhandelingen met de Taliban.

Tegelijkertijd zal de huidige Afghaanse regering en de nieuw gekozen president alle energie moeten steken in het bijeen houden van de verschillende politieke stromingen. De nieuwe president zal met een verenigde steun het sterkst staan ten opzichte van de Taliban. Vanuit die positie van kracht zal het een politieke oplossing kunnen zoeken in dialoog met de Taliban.

Niels Terpstra is promovendus geschiedenis aan de Universiteit Utrecht.

Toon Dirkx is promovendus politicologie aan de Universiteit van Bazel in Zwitserland.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden