ColumnHarriët Duurvoort

Trump heeft de Amerikaanse droom definitief om zeep geholpen

Ik wil het toch nog even hebben over dat ‘ga terug naar je eigen land’. Dat Trump zijn ­politieke antagonisten van ‘the squad’ foeterend sommeerde terug te gaan naar hun eigen land zal iedereen die hier geboren is, maar ouders of grootouders in den vreemde heeft, ook onaangenaam bekend in de oren hebben geklonken. Vooral als het gekleurde ­ouders en grootouders betreft.

Hoe vaak hebben we dit wel niet moeten aanhoren? Als ik voor mijzelf spreek: vooral in mijn jeugd. Hoewel dat ‘optiefen naar je eigen land’ de afgelopen jaren met de opkomst van sociale media een enorme comeback heeft gemaakt.

Als kleuter begreep ik het eerst niet zo. Andere scheldwoorden, zoals stomme trut, die snapte je. Maar ‘terug naar je eigen land’ veronderstelde dat je in elk geval niet in je eigen land was. Later moest ik altijd aan dat bordje denken: Artikel 461 wetboek van strafrecht, verboden toegang voor onbevoegden. Je voelt je ineens een indringer. Al ben je nog nooit ergens anders geweest, als indringer geboren.

Dat het eigen land, in Trumpiaanse termen, een shithole betrof, werd je altijd meteen te verstaan gegeven. Maar mijn vader had ons Surinaamse vlaggetjes gegeven. Dan had het ineens wat romantisch, zo’n eigen land. Al waren we er nog nooit geweest. Hij leerde ons dat we trots mochten zijn op ons ­eigen land en stelde het voor als een paradijs.

Anno nu zou dat worden afgedaan als identiteitspolitiek. Je moet maar ondergaan dat je te pas en te onpas wordt gediscrimineerd wegens je identiteit en afkomst. Maar dat je daar ook iets positiefs aan ontleent, dat is schandalig. Sterker nog, dat is de oorzaak van de ­hedendaagse opkomst – of was het een comeback? – van het witte ­nationalisme.

Het gekke met identiteit is dat het je persoon natuurlijk geen recht doet. Je wil als gelijkwaardig mens worden gezien en behandeld. Waarom dan benadrukken dat je anders bent? Maar het zijn twee kanten van dezelfde medaille. Identiteit bepaalt hoe de samenleving op jou reageert, al weten mensen nog niet wie je bent. Het is altijd een meevaller als men er bij jou op het eerste gezicht een willekeurig ander trekje uithaalt, bijvoorbeeld dat je een licht gestoord kattenvrouwtje bent of desnoods een arrogante feeks. Dat men voorbij die altijd zichtbare kenmerken op basis waarvan je met discriminatie en uitsluiting te maken hebt, kijkt en gewoon een mens ziet met leuke kanten en onhebbelijkheden. Want kenmerken als het feit dat je vrouw bent, zwart, een bepaalde seksuele voorkeur of een beperking hebt, kan je niet uittrekken.

Identiteitspolitiek schiet soms misschien door. Identiteit bepaalt niet je politieke opvattingen. En het geen kritiek kunnen hebben op de ‘eigen’ gemeenschap is ook niet iets waarvan ik geporteerd ben. Maar op een bepaalde manier is het opzoeken van mensen met eenzelfde achtergrond als jezelf te vergelijken met welke andere manier dan ook van het zoeken naar lotsverbondenheid. De meeste emancipatiebewegingen, zoals de vrouwenbeweging, hebben zich dan ook rond identiteit georganiseerd.

Toen ik als late twintiger voor het eerst in mijn leven met mijn vader eindelijk mijn ‘eigen land’ bezocht, bevestigde dat wat ik altijd al wist: Dat ik ook in mijn eigen land niet kon wortelen. Want hoewel ik zo Nederlands ben als maar zijn kan en mijn (zwarte) moeder ook, ben ik ook niet zo goed geworteld in ­Nederland. Omdat je wordt geduld totdat het weer tijd is voor ‘terug naar dat eigen land’.

Als overal en nergens gewortelde, zoekende nomade gaf New York me altijd het gevoel dat je daar wel mocht zijn. In Europa waren vreemdelingen altijd vreemdelingen; hier omarmde iedereen dat te zijn. Vooral in het migratiemuseum op Ellis Island krijg je dat aanstekelijke gevoel dat mensen hier trots zijn dat ze voortkomen uit volksverhuizingen. Het wezenskenmerk van de Verenigde Staten van Amerika ligt in het feit dat, behalve de Native Americans, elke Amerikaan in zijn familiegeschiedenis ooit voet aan wal zette in de VS, uit eigen keuze dan wel in slavernij gedwongen. Als je vanuit de wall of immigration, met die ruim 700.000 namen waar ongetwijfeld de naam Trump ook tussen staat, naar het Vrijheidsbeeld kijkt, word je toch wel even aangestoken met dat sentiment van de Amerikaanse droom. Maar Trump heeft dat definitief om zeep geholpen. Schrijf die droom maar op je buik als gekleurde vrouw.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden